بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤١٠ - تعاريف ديگر براى مفهوم و منطوق و اعراض مصنف(ره) از آنها

قوله: سواء كانت انشائيّة: ضمير در « كانت » به جمل تركيبيّه راجع است و مثال جمله انشائى مانند:

اجلس الى المساء (تا شب بنشين).

كه اگر بمفهوم غايت قائل باشيم مفهوم اين جمله تركيبى آنستكه:

لا تجلس بعد دخول المساء (پس از درآمدن شب ننشين).

قوله: او اخباريّة: مثل اعطى زيد فقراء البلد الدّراهم (زيد به فقراء شهر خودش دراهم داد).

كه در صورت ثبوت مفهوم در اينجمله و امثال آن مفهومش اينستكه:

ما اعطى زيد الدّرهم بغير فقراء البلد (زيد بغير فقراء شهر خودش دراهم نداد).

قوله: فلا يقال لمدلول المفرد مفهوم: يعنى مفهوم بمعناى سوّم.

قوله: و ان كان من المدلولات الالتزاميّة: مثل معناى جود نسبت به لفظ حاتم كه مدلول التزامى آنست و بآن مفهوم اطلاق نمى‌شود.

قوله: فمقصودهم منه: ضمير جمع به علماء راجع بوده و ضمير مجرورى به مفهوم برمى‌گردد.

قوله: تسمية للمدلول باسم الدّالّ: مقصود از « مدلول » معنا بوده و از « دالّ » لفظى است كه بر آن دلالت دارد.

قوله: قد استعمل فيه اللّفظ بقرينة: ضمير در « فيه » به مجاز عود مى‌كند.

قوله: و عليه: يعنى و بنابر تعريفى كه براى منطوق نموديم.

قوله: فالمفهوم الّذى يقابله: ضمير منصوبى در « يقابله » به منطوق راجع است.

قوله: حاملا له: ضمير در « له » به ماء موصوله راجع است.

قوله: دالّا عليه بالمطابقة: يعنى لم يكن اللّفظ دالّا عليه بالمطابقة.

قوله: و لكن يدلّ عليه باعتباره لازما الخ: در اين عبارت اغلاق مى‌باشد و بهتر