بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٠٨ - شرح دلالت تنبيه

قال القائل: « وصلت الى النّهر و شربت»، فيفهم من هذه المقارنة انّ المشروب هو الماء و أنّه من النّهر. و مثل ما اذا قال: « قمت و خطبت» أي و خطبت قائما ... و هكذا.

ترجمه: ٢- موردى كه كلام مقرون و همراه با چيزى باشد كه مفيد علّت بودنش براى حكم بوده يا اينطور بفهميم كه آن شيئ شرط يا مانع و يا جزء و يا عدم اين امور مى‌باشد، پس ذكر حكم بجهت تنبيه بر اين نكته است كه شيئ مزبور علّت يا شرط و يا مانع و يا جزء و يا عدم اين امور مى‌باشد.

مثال‌

مثال آن اينستكه مفتى در مقام افتاء بكسى كه راجع به شكّ در اعداد نماز دو ركعتى سؤال نموده مى‌فرمايد:

اعد الصّلوة « نمازت را اعاده نما».

از اين عبارت اينطور استفاده مى‌شود كه شكّ مذكور علّت است براى بطلان نماز و براى حكم نمودن باعاده آن.

مثال ديگر

فرموده امام عليه السّلام بكسى كه محضرش عرض نموده:

واقعت اهلى فى نهار شهر رمضان (با همسرم در روز ماه رمضان نزديكى كرده‌ام).

فرموده‌اند: كفّر (كفّاره بده).

از اينكلام استفاده مى‌شود كه وقاع در روزه واجب موجب كفّاره مى‌شود.

مثال سوّم‌

فرموده فقيه بكسيكه باو گفته: