بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٨٤ - اختلاف مفهوم حصر به اختلاف ادوات

از آنكه از قبيل قصر صفت بر موصوف بوده مانند:

لا سيف الّا ذو الفقار، و لا فتى الّا علىّ.

كه در فقره اوّل صفت يعنى « سيف » را بر موصوف يعنى « ذو الفقار» و در فقره دوّم « فتى » را بر « على » عليه السّلام حصر و قصر نموده‌ايم.

يا از نوع قصر موصوف بر صفت باشد همچون:

و ما محمّد الّا رسول، انّما انت منذر.

كه در فقره اوّل موصوف يعنى « محمّد » بر صفت كه « رسول » بوده و در فقره دوّم « انت » را بر « منذر » قصر و حصر كرده‌ايم.

٢- معنائى كه اعمّ از قصر و استثنائى بوده كه در اصطلاح موسوم بقصر نيست مانند:

فشربوا الّا قليلا.

و مقصود ما از حصر سخن و كلام در همين معناى دوّمى است.

اختلاف مفهوم حصر به اختلاف ادوات‌

مفهوم حصر باختلاف ادوات مختلف شده و چنانچه خواهيد ديد حالش متفاوت و متغيّر مى‌گردد از اينرو بر ما لازم است كه از يك‌يك ادوات بطور جداگانه و عليحدّه بحث نمائيم لذا در ذيل ابتداء بشرح ادوات پرداخته آنگاه وارد در بحث مى‌شويم.

بيان مراد

حاصل فرموده مرحوم مصنّف در معناى حصر اينستكه:

براى حصر دو معنا ذكر نموده‌اند:

الف: گاهى حصر را اطلاق كرده و از آن معنائى را كه علماء علم بلاغت‌