بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٣٧ - اثبات ظهور جمله شرطيه در امور سهگانه

كه با شرط مذكور امر ديگرى همراه باشد.

قوله: ظاهر فى انّه بعنوانه الخاصّ: ضمير در « انّه » و « بعنوانه » به شرط راجع است.

قوله: فانّه يستكشف منه الخ: ضمير در « فانّه » و « منه » به اطلاق راجع مى‌باشند.

قوله: لا قيد آخر معه: ضمير در « معه » به شرط عود مى‌كند.

قوله: و انّه منحصر: ضمير در « انّه » به شرط عود مى‌كند.

قوله: لا بديل و لا عدل له: ضمير در « له » به شرط مذكور عود مى‌كند.

قوله: و الّا لوجب الخ: كلمه « الّا » يعنى و اگر شرط منحصر نمى‌بود.

قوله: بيانه: يعنى بيان قيدى كه با شرط همراه است.

قوله: و هو حسب الفرض: ضمير « هو » به حكيم عود مى‌كند.

قوله: هذا نظير ظهور صيغة افعل الخ: مشار اليه « هذا » تمسّك باطلاق شرط براى اثبات منحصر و مستقلّ بودن شرط در سببيّت مى‌باشد.

قوله: باطلاقها فى الوجوب الخ: ضمير در « اطلاقها » به صيغه افعل عود مى‌كند.

متن: و الى هنا تم لنا ما اردنا أن نذهب اليه من ظهور الجملة الشّرطيّة في الامور الّتي بها تكون ظاهرة في المفهوم.

و على كلّ حال، انّ ظهور الجملة الشّرطيّة في المفهوم ممّا لا ينبغي أن يتطرّق اليه الشّكّ الّا مع قرينة صارفة او تكون واردة لبيان الموضوع.

و يشهد لذلك استدلال امامنا الصّادق عليه السّلام بالمفهوم في رواية ابي بصير قال: (سألت أبا عبد اللّه عن الشّاة تذبح فلا تتحرّك و يهراق منها دم كثير عبيط، فقال: لا تأكل! ان عليا كان يقول: اذا ركضت الرّجل أو طرفت العين فكل)، فان استدلال الامام بقول علي عليه السّلام لا يكون الّا اذا كان له مفهوم، و