بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٤٢ - مسئله تعدد شرط و اتحاد جزا

مى‌شود:

اذا خفى الاذان و الجدران معا فقصّر.

( زمانيكه اذان و ديوارهاى شهر با هم مخفى شدند پس نمازت را قصر نما).

و وقتى اينطور فرض كرديم دو جمله با هم يك مفهوم بيشتر ندارند و آن اينستكه وقتى دو شرط اجتماعا و با هم يا احيانا يكى از آندو منتفى شد جزاء نيز منتفى مى‌گردد چنانچه اگر دو جمله را در صورت يك جمله مى‌آورديم مفهوم همين مى‌بود.

بيان مراد

قوله: او اكثر: مثل اينكه گفته شود:

اذا افطرت فكفّر و اذا لا مست فكفّر و اذا ارتمست فى الماء فكفّر.

( زمانيكه روزه‌ات را خوردى پس كفّاره بده و وقتى با همسرت تماس پيدا نموده در حال روزه پس كفّاره بده و هنگامى كه در وقت روزه سر بزير آب فروبردى پس كفّاره بده).

قوله: و قد تعدّد الشّرط فيهما: ضمير در « فيهما » به جملتان عود مى‌كند.

قوله: و هذا يقع على نحوين: مشار اليه « هذا » تعدّد شرط و اتّحاد جزاء مى‌باشد.

قوله: نحو التّقصير فى السّفر: زيرا بر مسافر واجب نيست يكبار نمازش را در وقت خفاء اذان قصر نمايد و سپس در صورت خفاء جدران دوباره نماز چهار ركعتى را كه شكسته خوانده بود بطور قصر بياورد.

قوله: كما فى نحو اذا اجنبت الخ: چه آنكه در اينمثال مى‌توان ملتزم شد كه بعد از جنابت يك غسل و پس از مسّ ميّت يك غسل ديگر واجب مى‌باشد.

قوله: كما هو واضح: ضمير « هو » به تعارض بين مفهوم هريك با منطوق ديگرى راجع است.