بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٨٢ - مقصود از كلمه«حتى»

قوله: و عليه: يعنى و بنابر اينكه مدرك در دلالت بر مفهوم تقييد حكم باشد.

قوله: فما علم فى التّقييد الخ: يعنى پس ماداميكه در تقييد بغايت بدانيم ...

قوله: انّه راجع الى الحكم: ضمير در « انّه » به تقييد راجع است.

قوله: فلا اشكال فى ظهوره: ضمير در « ظهوره » به تقييد به غايت راجع است.

قوله: و ان لم يعلم ذلك: مشار اليه « ذلك » رجوع تقييد به حكم مى‌باشد.

قوله: فى رجوعها الى الحكم: ضمير در « رجوعها » به غايت برمى‌گردد.

قوله: و انّها غاية للنّسبة الواقعة قبلها: ضمائر مؤنّث تماما به غايت برمى‌گردند.

قوله: و كونها غاية لنفس الموضوع: ضمير در « كونها » به غايت راجع است و « كونها » مبتداء و خبرش « هو الّذى» مى‌باشد مثال موردى كه غايت، غايت براى نفس موضوع باشد اينستكه بگوئيم:

صمت من الفجر الى المغرب معنايش اينستكه:

زمانى را كه عبارتست از ابتداء فجر تا اوّل مغرب روزه گرفتم.

پس در اينمثال موضوع را زمان واقع بين فجر و مغرب ملاحظه كرده سپس حكم نموده‌ايم باينكه در اين زمان روزه واقع شده. چنانچه در مثال: سرت من البصرة الى الكوفه مى‌گوئيم:

موضوع سير عبارتست از مكان واقع بين ابتداء بصره تا اوّل كوفه كه شخص اين مسافت را طى نموده است.

قوله: او نفس المحمول: مثال موردى كه غايت قيد براى نفس محمول باشد مانند اينكه گفته شود:

غسلت اليد الى المرفق، موضوع « يد » و محمول « غسل » مى‌باشد و « الى المرفق» را اگر قيد موضوع قرار دهيم معناى عبارت اينستكه:

دست مقيّد به تا مرفق را شستم.

و اگر آنرا قيد براى محمول قرار دهيم معنا اينستكه: