بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥١٥ - باب پنجم مبحث عام و خاص

ترجمه:

باب پنجم مبحث عامّ و خاصّ‌

مقدّمه‌

عامّ و خاصّ از مفاهيم و معانى واضح و روشنى هستند كه نيازى بتعريف نداشته و تفاسير و توضيحاتى كه در ذيل آنها وارد شده جملگى شرح لفظ آنها بوده و صرفا بمنظور تقريب معنا به ذهن مى‌باشند، لذا جائى براى تعريف حقيقى براى آنها وجود ندارد.

مقصود از عام‌

مقصود از « عام » لفظى است كه مفهوم و معنايش شامل آنچه عام صلاحيّت براى انطباق بر آنرا دارد باشد و بدينوسيله حكم عام براى تمام آنها ثابت مى‌گردد.

و گاهى بحكم عام بملاحظه اينكه شامل جميع افراد موضوع يا متعلّق و يا مكلّف مى‌گردد اطلاق عام نيز مى‌نمايند.

مقصود از خاصّ‌

مقصود از « خاصّ » حكمى است كه صرفا شامل برخى از افراد موضوع يا متعلّق و يا مكلّف مى‌گردد يا بلفظى كه دلالت بر آن دارد خاصّ را اطلاق مى‌كنند.

تخصيص‌

تخصيص عبارتست از اخراج برخى افراد از شمول حكم عام پس از آنكه لفظ فى حدّ نفسه اگر تخصيص نمى‌بود شاملش مى‌شد.