١٦ نخود اشنانرا بكوبد وبخورد، (حيض) وبول بسته را باز مىكند واز براى مرض استسقاء نافع است.
گر پر مرغ خانگى دو سه روز * * سوزى وسائى از براى دوا بر جراحت نشانيش دو سه روز * * آورد درهم آن جراحت را يعنى اگر پر مرغ خانگى را بسوزانيد بعد بسائيد ودو سه روز از سوخته پر مرغ روى جراحت ها بپاشند جراحت را خوب مىكند.
آب (آبى) شكند تشنگيت بكند دفع قى ودفع جشا ببرد نفت دم وربو كند * * منع سيلان فضول از احشا آبى (به) خوردنى مىباشد آب (به) كسى بخورد تشنگى را بر طرف مىكند.
قى كردن وآروغ بدبو را دفع مىكند، خون گلو وسرفه تنگ نفس را برطرف مىكند ريختن ماده مرض را بر اعضاء توى شكم انسان جلوگيرى مىكند.
هست ريحان بدل نكو وبود * * بذر وبرگش مقوى امعا ديده از روى منفعت اثرش * * هر كه برداء فيل كرده طلا ريحان همان است كه در سبزى خوردن معروف است، تخم وبرگ ريحان مقوى روده مىباشد ومقوى قلب است. مرض داء الفيل يك مرضى است كه ساق هاى پا ضخيم وباد دار مىشود كه ساق پا بضخامت پاى فيل مىشود باينجهت مىگويند: (داء الفيل) لذا ريحانرا بكوبند بر ساق پا بمالند، مرض برطرف مىشود، البته بعد از ترك قند چاى وشكر وپاك كردن معده از اخلاط فاسده.
گر خورى يك درم از سكبينج * * پاك سازد ز فضول امعا را ببرد نقرس وقولنج ودوار * * صرع درد سر واستسقا را سكبينج يك صمغى است كه عطارهاى قديمى دارند يكدرم بخورد روده را از اخلاط فاسد پاك مىكند (نقرس) كه مرض سر انگشتان است، (قولنج) دوار (گرديدن سر) صرع (دردسر)، استسقاء را برطرف مىكند.
سماق وآب او هر يك بمعده * * موافق باشد آرد اشتها را

(٣٣٩)