جراحات تازه وخارش بدن (سودا جرب) وگزيدن حيوانات سمى مثل عقرب وغيره كه سم آنها حاره باشد سركه نافع است، ليكن (زهر حيوانات كه رطوبت بسيار دارد) سركه ضرر دارد، سركه براى زهر رطوبتى ضرر دارد بلكه مزيد بر علت مىباشد و بهلاكت مىرساند، (جانوريكه زهر آن در طبيعت گرم است) سركه براى چنين زهرى منفعت دارد واز براى جانوريكه طبيعت زهر آن جانور سرد است ضرر دارد.
سركه براى سوختگى - طلاى سركه مانع قبول ماده است از مجاور خود ونطول سركه براى گزيدن جانور وحيوانات سمى وبراى نزف الدم، خون زخم ظاهر وقطع سيلان خون مفيد است.
سركه با سفرزه (بذرقطونا = شكم پاره) وبراى كپه ارمنى يعنى زخميكه تقريبا يك سال مىماند وباين زخم سالك مىگويند بشرط اينكه سركه باسفرزه بسيار بمالد وتكرار بسيار كند، نافع است.
سركه با آرد جو خمير كند براى خناق (ديفترى) وورم پستان وبناگوش و سائر اورام حاره فايده دارد.
سركه را با اسفند كوبيده مخلوط كند براى خدر، وكزاز، ودرد مفاصل، بخور سركه كه بر سنگ گرم كرده بريزند براى بواسير مفيد است.
ضررهاى سركه براى پيران (يعنى اشخاص كهنسال) وسوداوى مزاج ها، و كسانيكه مرض (ريه) يعنى شش وجگر سفيد ومثل سرفه تازه وخشك وغيره وبادهاى غليظ ودرد مفاصل وضعف احشاء (آنچه در باطن بدن مىباشد) مثل قلب وكبد، ومعده وغيره، وقوه باه (جماع) ورحم واعصاب واعضاى عصبانى وناقهين (مريضها) ومبرودين يعنى اشخاصيكه طبيعت آنها رطوبى ومداومت خوردن سركه باعث استسقاء - وضعف چشم وزردى رنگ صورت وسجح وخراش روده ولاغرى بدن مىباشد.
مصلح سركه خوردن شيرينى ها وآبگوشت چرب ودر رفع ضرر سركه براى سرفه مصلح سركه شيرينيها وروغن بادام وادويه ضعيف الحرارة ودر ضعف اعصاب

(٢٧٨)