بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ٣٨٨ - ه مشايخ مورد اختلاف

در التحرير الطاووسى، بدون جمله تأكيدى آن (الخاصّة الخاصّة) است.[١] ابن طاووس همچنين استظهار نموده كه عبارت مذكور، سؤال و جواب نيست؛ چرا كه در غير اين صورت، حذف جواب، به عبارت مذكور و مقصود، اختلال وارد مى‌كند.

مير داماد در الرواشح السماويّة نيز همين گونه استظهار نموده و از شهيد ثانى اظهار تعجّب كرده كه چگونه وى اين عبارت را سؤال و جواب دانسته است.[٢] وى همچنين از الاستبصار شيخ طوسى (باب عدد تكبير بر ميّت)، چنين نقل كرده است:

محمّد بن أحمد الكوفىّ، حمدان، ثقة.[٣]

البتّه ما در الاستبصار در باب يادشده، اثرى از اين توثيق نيافتيم. احتمالًا اين عبارت در نسخه خودِ مير داماد وجود داشته است؛ ولى از آن در نسخه‌هاى موجود، اثرى نيست.

در مقابل اين توثيقات، نجاشى، حمدان بن احمد (محمّد بن احمد بن خاقان نَهْدى) را چنين توصيف مى‌كند:

كوفىّ مضطرب.[٤]

علّامه نيز در خلاصة الأقوال، نام وى را در بخش اوّل كتابش كه به راويان مورد اعتمادْ اختصاص دارد، ذكر كرده است؛ ليكن پس از نقل توثيق كشّى و توصيف نجاشى، از ابن غضايرى نقل نموده است كه:

إنّه كوفىّ ضعيف، يروى عن الضعفاء.

او سپس خود در مورد حمدان، به توقّف، رأى داده است، كه اين، به جهت كلام نجاشى و ابن غضايرى در مورد وى است.[٥]

[١]. التحرير الطاووسى، ص ٥٢٣( ش ٣٨٤)

[٢]. الرواشح السماويّة، ص ١١٧( راشحه هجدهم)

[٣]. الرواشح السماويّة، ص ١١٧( راشحه هجدهم)

[٤]. رجال النجاشى، ص ٣٤١( ش ٩١٤)

[٥]. خلاصة الأقوال، ص ٢٥٥( ش ٨٧١)