بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ٣٥٢ - دسته اول مصادرى كه شيخ طوسى به استفاده از آنها تصريح كرده است

٩. سعد بن عبد اللَّه بن ابى خَلَف اشعرى قمى.

وى از عالمان و مصنّفان مشهور امامى‌مذهب است و كتاب‌هاى وى در نزد عالمان قديم، مورد اعتماد بوده است. او كتاب‌هاى: الرحمة، مناقب رواة الحديث و مثالب رواة الحديث را تأليف كرده است.[١] شيخ طوسى رحمه الله در باب‌هاى: اصحاب امام حسن عليه السلام‌[٢] و اصحاب امام رضا عليه السلام،[٣] از او مطلب نقل كرده و نام او را در باب اصحاب امام عسكرى عليه السلام و باب «من لم‌يروِ عنهم عليهم السلام» ذكر، و شرح حال او را آورده است.

١٠. عبد اللَّه بن مسلم بن قتيبه دينورى، مشهور به قتيبى (م ٢٧٦ ق).

وى از عالمان مشهور اهل سنّت بوده و كتابش المعارف است.

شيخ طوسى رحمه الله در دو باب: اصحاب امام على بن الحسين عليهما السلام و اصحاب امام باقر عليه السلام، از وى مطلب نقل كرده است كه مورد اوّل، كاملًا با المعارف مطابقت دارد؛[٤] امّا در مورد دوم، مطلب نقل‌شده با المعارفِ موجود، ناسازگار است.[٥] ناسازگارى‌هاى مذكور، بدين صورت است كه شيخ طوسى رحمه الله در شرح حال جابر بن يزيد جعفى، از قتيبى نقل كرده كه او از قبيله «ازْد» بوده است، در حالى كه قتيبى در المعارف، از واقدى نقل كرده كه جابر بن زيد، ازْدى بوده است و جابر بن يزيد را ازْدى ندانسته است.

آنچه به نظر مى‌رسد، اين كه: ظاهراً در اين مورد، شيخ طوسى رحمه الله جابر بن زيد را به جاى جابر بن يزيد پنداشته است و يا آن كه در نسخه المعارف، تحريف صورت گرفته است.

[١]. رجال النجاشى، ص ١٧٧( ش ٤٦٧)؛ الفهرست، ص ٢١٥( ش ٣١٦)

[٢]. رجال الطوسى، ص ٩٦( ش ٩٥٨)

[٣]. رجال الطوسى، ص ٣٥١( ش ٥١٩٥)

[٤]. رجال الطوسى، ص ١١٥( ش ١١٤٨)؛ المعارف، ص ٤٤٣ و ٥٦٦

[٥]. رجال الطوسى، ص ١٢٩( ش ١٣١٦)؛ المعارف، ص ٤٨٠