بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ٢٥٩ - گفتار ششم چاپ هاى مختلف«الفهرست»

چاپ دوم. اوّلين چاپ الفهرست با ترتيب اوّلى‌اش، در سال ١٣٥٦ ق، در مطبعه حيدريّه نجف اشرف به تصحيح و تحقيق سيّد محمّدصادق بحر العلوم به انجام رسيد و همان چاپ در سال ١٣٨٠ ق، و نيز پس از آن، تجديد شد.

اين كتاب كه در ٢٥٢ صفحه و در قطع وزيرى انتشار يافته، داراى فهرست نام‌ها و شماره‌گذارى عناوين راويان است.

چاپ سوم. اين چاپ از الفهرست، كه در سال ١٤١٧ ق، با تحقيق جواد قيّومى و به وسيله نشر الفقاهه، در قم و در ٣٤٣ صفحه منتشر گرديد، داراى شماره‌گذارى عناوين و فهرست‌هاى مختلف است.

چاپ چهارم. آخرين چاپ الفهرست، در سال ١٤٢٠ ق، با تحقيق [علّامه محقّق‌] سيّد عبد العزيز طباطبايى با عنوان: فهرست كتب الشيعة و أُصولهم، از سوى كتابخانه وى در ٦٧٦ صفحه در قم منتشر گرديد.

[محقّق‌] طباطبايى، اين كتاب را بر اساس بيش از ده نسخه خطّى، تصحيح و تحقيق كرده است. نيز فهرست نام‌ها و فهرست تأليفات معرّفى‌شده در كتاب، پيوست آن است.

شايان ذكر است كه بحر العلوم، از شيخ آقابزرگ تهرانى نقل نموده كه در حدود سال ١٣١٥ ق، نسخه‌اى از الفهرست را در تهران و در كتابخانه حاج ميرزا ابو الفضل تهرانى ديده كه در ليدن هلند چاپ شده بوده است. وى آن نسخه را باارزش، زيبا و با توضيحات لاتين، توصيف كرده است.

البتّه شيخ آقابزرگ تهرانى، از اين نسخه در الذريعة نامى نبرده است. از اين رو برخى با توجّه به قراين موجود، آن نسخه را همان نسخه اسبرنجر (اسپرينگر) دانسته‌اند كه شيخ آقابزرگ تهرانى، به اشتباه، آن را چاپ ليدن معرّفى كرده است.[١]

[١]. الأُصول الأربعة الرجاليّة، ص ٥٤