بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ٩٥ - پانزده فهرست مصنفات

تعابيرى كه مى‌توانسته در مدح يا ذم يك راوى به كار گرفته شوند نيز در شرح حال افراد آمده‌اند، تعابيرى چون: «حسن العمل»، «كثير العبادة و الزهد»، «علا إسناده»، «سمع و أكثر»، «كان عظيماً عند السلطان» براى مدح؛[١] و تعابيرى چون: «ولّى القضاء ببغداد الشرقيّة لهارون» و «قيل فيه بعض القول»، «روى‌ من أحاديث العامّة فأكثر»، «عامّىٌّ»، «له كتاب عامّىّ الرواية» براى ذم.[٢] بديهى است كه اين نكات خود مى‌توانند در شناسايى حال راوى، مؤثّر باشند.

چهارده. شمار احاديث‌

نجاشى رحمه الله در مواردى، شمار احاديث افراد را مشخّص كرده است؛ از جمله، شمار روايت‌هاى على بن يقطين را از امام صادق عليه السلام يك،[٣] شمار روايت‌هاى حريز بن عبد اللَّه را از امام صادق عليه السلام دو،[٤] شمار روايت‌هاى حمّاد را از امام صادق عليه السلام بيست،[٥] و شمار روايت‌هاى مسمع بن عبد الملك را «يسيرة» دانسته است.[٦] نيز شمار روايت‌هاى ابان بن عثمان را از امام صادق عليه السلام سى هزار، برآورد كرده است.[٧] وى همچنين در شرح حال جعفر بن محمّد سنجارى تصريح كرده كه حميد بن زياد، تنها يك روايت از او شنيده است.[٨]

پانزده. فهرست مصنّفات‌

از ديگر اطّلاعات باارزشى كه در رجال النجاشى وجود دارد، نام تأليفاتى است كه‌

[١]. براى نمونه، به ترتيب، ر. ك: رجال النجاشى، ص ١١٧( ش ٣٠٢) و ص ١٢٢( ش ٣١٤) و ص ١٢٤( ش ٣١٩)

[٢]. براى نمونه، به ترتيب، ر. ك: رجال النجاشى، ص ٣٢( ش ٣٤) و ص ١٣٤( ش ٣٤٦) و ص ١٤٥( ش ٣٧٦) و ص ١٤٦( ش ٣٧٩) و ص ١٤٨( ش ٣٨٦)

[٣]. رجال النجاشى، ص ٢٧٣( ش ٧١٥)

[٤]. رجال النجاشى، ص ٢٧٣( ش ٧١٥)

[٥]. رجال النجاشى، ص ١٤٢( ش ٣٧٠).

[٦]. رجال النجاشى، ص ٤٢٠( ش ١١٢٤)

[٧]. رجال النجاشى، ص ١٢( ش ٧)

[٨]. رجال النجاشى، ص ١٢( ش ٧)