بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ٤٤٦ - دو روايات

روايت‌هايى كه در شرح حال هر يك از رجالْ ذكر شده‌اند، اغلب از ائمّه عليهم السلام اند، هرچند موارد قابل توجّهى نيز موقوف يا مقطوع‌[١] اند.

براى نمونه، در خبر شماره ١٠١٤، عيّاشى در پاسخ سؤال كشّى از احوال نُه نفر از راويان، به بيان احوال آنان پرداخته است و يا در شرح حال حسن بن على بن ابى حمزه، على بن حسن بن فضّال در جواب عيّاشى، به بيان احوال وى پرداخته است.[٢] در اين جا متن نمونه‌اى از اين گونه اخبار را از شرح حال يونس بن عبد الرحمان مى‌آوريم:

على بن محمّد قتيبى مى‌گويد: فضل بن شاذان، براى ما حديث نمود كه:

احمد بن محمّد بن عيسى توبه كرد و به دليل خوابى كه ديد، از واقعه‌اى كه براى يونس پيش آورده بود، استغفار نمود، و على بن حديد، در پنهان، به يونس و هشام، اظهار تمايل مى‌كرد.[٣] نيز در مواردى، خود كشّى درباره افراد، اظهارنظر كرده است. براى نمونه، وى در ذيل عنوان «محمّد بن وليد خزّاز و معاوية بن حُكَيم و مصدّق بن صَدَقه و محمّد بن سالم بن عبد الحميد»، بدون اين كه روايتى بياورد، چنين مى‌گويد:

همه اينان، فطحى‌مذهب، از بزرگان علما و فقها، و عادل بوده‌اند و برخى از آنان، امام رضا عليه السلام را نيز درك كرده‌اند. همه اينان كوفى بوده‌اند.[٤] نيز در مواردى، كشّى رحمه الله، پس از نقل يك خبر، به تبيين مفاد آن پرداخته است.

براى نمونه، وى در ذيل عنوان «حسين بن بشّار»، پس از نقل يك حديث، مى‌گويد:

اين حديث، بر ترك مذهب واقفه و قائل شدن به قول حق به وسيله وى دلالت دارد.[٥]

[١]. روايات موقوف يا مقطوع، رواياتى هستند كه در آنها يك راوى به بيان حال راوى ديگر مى‌پردازد و سند به معصوم عليه السلام نمى‌رسد

[٢]. اختيار معرفة الرجال، ص ٥٥٢( ش ١٠٤٢)

[٣]. اختيار معرفة الرجال، ص ٤٩٦( ش ٩٥٢)

[٤]. اختيار معرفة الرجال، ص ٥٦٣( ش ١٠٦٢)

[٥]. اختيار معرفة الرجال، ص ٤٥٠( ش ٨٤٧)