بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ٤٣٤ - گفتار پنجم «رجال الكشى» و اختيار(برگزيده) آن در طول تاريخ

ليكن در جواب بايد گفت كه نقل قول اوّل، از شيخ طوسى و نقل قول دوم، از نجاشى است و چنان كه پيش‌تر نيز گذشت، علّامه عين عبارت الفهرست مرحوم شيخ و رجال النجاشى را در كتاب خويش نقل كرده است. اين، در حالى است كه اگر علّامه عبارت‌هاى مذكور را در اصل رجال الكشّى ديده بود، شيوه نقل مستقيمش از آن با شيوه كنونى نقلش، تفاوت داشت.

امّا گفته علّامه در شرح حال حسين بن اشكيب (و نحوه قال الكشّىّ و النجاشىّ) پس از آوردن كلام شيخ در مورد وى- كه در نقل از اصل رجال الكشّى ظهور دارد- حاصل يك تحريف در كلام است و در اصل، «و نحوه نقل النجاشىّ عن الكشّىّ» بوده است؛ زيرا نجاشى به تصريح خود، آن را از كشّى نقل نموده است، همچنان كه «قال الكشّىّ: هو القمّىّ خادم القبرِ» به‌كاررفته در كلامش، عين عبارت نجاشى است.

همچنين علّامه در شرح حال لوط بن يحيى، مى‌گويد:

شيخ طوسى و كشّى، او را از اصحاب امير مؤمنان عليه السلام دانسته‌اند كه ظاهر امر، بر خلاف آن است و پدر وى، يحيى، از اصحاب امير مؤمنان عليه السلام است. پس شايد رأى مرحوم شيخ و كشّى ....[١] در اين مورد نيز به قرينه عطف كشّى بر شيخ طوسى، چنين توهّم مى‌شود كه علّامه، اصل رجال الكشّى را در اختيار داشته و عبارت فوق را از طريق شيخ طوسى نقل نكرده است؛ امّا ظاهراً اين كلام علّامه نيز تحريف شده است؛ زيرا آنچه علّامه به شيخ طوسى نسبت مى‌دهد، كلام مرحوم شيخ نيست، بلكه سخنى است كه مرحوم شيخ، آن را از كشّى نقل كرده و سپس آن را غلط دانسته است.

مرحوم شيخ در كتاب رجالش، پس از آن كه لوط بن يحيى را از اصحاب امام على عليه السلام دانسته، چنين مى‌گويد:

كشّى، او را در شمار اصحاب امام على عليه السلام ذكر كرده است و به نظر من، اين،

[١]. خلاصة الأقوال، ص ٢٣٣( ش ٧٩٧)