بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ٤٠٢ - نام كتاب

كشّى به كار برده‌اند؛[١] ليكن برخى منابع ديگر، نام‌هايى براى آن ذكر كرده‌اند كه اين احتمال را تقويت مى‌كند كه عنوان: «كتاب الرجال» يا «الرجال»، تنها براى اشاره نمودن به موضوع و محتواى كتاب وى آورده شده است.

در بسيارى از مصادر، نام كتاب كشّى، معرفة الرجال معرّفى شده است. از جمله، شيخ طوسى در الفهرست در شرح حال احمد بن داوود بن سعيد فزارى، مى‌گويد:

ذكره الكشّىّ فى كتابه فى معرفة الرجال.[٢]

اين عبارت، نام كتاب كشّى را معرفة الرجال معرّفى مى‌كند؛ ليكن با تكرار لفظ «فى»، اين احتمال تقويت مى‌شود كه عنوان يادشده، تنها به موضوع و محتواى كتاب، اشاره دارد.

البتّه با توجّه به اين كه ابن شهرآشوب در كتاب مناقب آل أبى طالب، به هنگام نقل از كتاب كشّى، از آن با نام معرفة الرجال ياد كرده‌[٣] و از سوى ديگر، جمعى چون: علّامه مجلسى در مصادر بحار الأنوار[٤] و سيّد بحر العلوم در رجالش،[٥] نام كتاب وى را معرفة الرجال دانسته‌اند، احتمال قوى مى‌رود كه لفظ «فى» در نسخه الفهرست شيخ طوسى، زايد و زاييده اشتباه ناسخان باشد.

همچنين ابن شهرآشوب در كتاب معالم العلماء، نامِ معرفة الناقلين عن الأئمّة الصادقين عليهم السلام را براى كتاب كشّى آورده است.[٦]

[١]. رجال ابن داوود، ص ١٨١؛ خلاصة الأقوال، ص ٢٤٧( ش ٨٣٨)

[٢]. الفهرست، ص ٨٠( ش ١٠٠)

[٣]. مناقب آل أبى طالب، ج ٤، ص ١٤٧، ٣٠٦ و ٣٧٠

[٤]. مناقب آل أبى طالب، ج ٤، ص ١٤٧، ٣٠٦ و ٣٧٠

[٥]. رجال السيّد بحر العلوم، ج ٣، ص ٢٣١

[٦]. معالم العلماء، ص ١٠١( ش ٦٧٩)