بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ٣٧٠ - زادگاه كشى

اقوال گوناگونى ارائه شده است كه عمدتاً در دو دسته جاى مى‌گيرند:

١. كَشّ (با فتح كاف و تشديد شين)[١] كه نام روستايى در جرجان (گرگان) بوده و هيچ شهر يا روستاى ديگرى به اين نام وجود نداشته است.

٢. گشّ، كه علاوه بر بودن نام روستايى در جرجان (گرگان)، نام شهرى در ماوراءالنهر (آن سوى رود جيحون) در نزديكى سمرقند نيز بوده است.

عدّه‌اى از اهل لغت و انساب و جغرافيا، كشّى رحمه الله را به روستايى در نزديكى جرجان (گرگان) منسوب دانسته، شهرى را كه در ماوراءالنهر بوده، «كَسّ (با كسر يا فتح كاف و تشديد سين)» مى‌دانند كه به هنگام نسبت، «كَسّى» خوانده مى‌شود.

البتّه در كلمات برخى تصريح شده كه به شهر مزبور، «كشّ» هم گفته مى‌شده است؛ ليكن اين لفظ، تصحيف «كسّ» و يا معرّب آن بوده است. ابن ماكولا در الإكمال مى‌گويد:

كِسّ (با سين مهمل و كسر كاف)، شهرى در نزديكى سمرقند است و عراقى‌ها و عدّه‌اى ديگر، كاف آن را فتحه داده‌اند و چه بسا بعضى، آن را تصحيف كنند و با شين قرائت نمايند، كه اين تلفّظ، اشتباه است.

وى سپس از حمزه سهمى، يكى از علماى اهل سنّت، چنين نقل مى‌كند:

ابو زرعه محمّد بن يوسف بن محمّد بن جنيد كشّىِ جرجانى، پدرش از اهالى روستايى بوده كه به آن «كشّ» مى‌گفته‌اند. اين روستا بر فراز كوهى در سه فرسخى جرجان است.[٢] سمعانى در الأنساب مى‌گويد:

كِسّى (با كسر كاف و تشديد سين)، نسبتى است به شهرى در ماوراءالنهر.

وى ادّعا مى‌كند كه خود، دوازده روز در اين شهر، اقامت داشته و حافظان، در

[١]. تا آن جا كه مى‌دانيم، كَشْ و گَش، در فارسى، تشديد نمى‌گيرند و طبعاً علامت تشديد در« كَشّ» و« كَشّى» مربوطبه ضبط عربى است.( ويراستار)

[٢]. الإكمال، ج ٥، ص ١٨٥