بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ٢٨٠ - گفتار دوم تكرار برخى نام ها در باب«اصحاب» ائمه عليهم السلام و باب«من لم يرو عنهم عليهم السلام»

از سوى ديگر، عنوان باب آخر رجال الطوسى، «كسانى كه از اصحاب ائمّه عليهم السلام نبوده‌اند» نيست تا بر كودكانى منطبق شود كه حديث شنيده‌اند و از اصحاب ائمّه عليهم السلام نبوده‌اند.

علاوه بر اينها، اين توجيه در تمام مواردى كه عناوين، هم در ابواب اصحاب و هم در باب «من لم‌يروِ عنهم عليهم السلام» آمده‌اند، جريان ندارد.[١] توجيه ششم. تكرار عناوين در ابواب اصحاب ائمّه عليهم السلام و باب «من لم‌يروِ عنهم عليهم السلام» به وسيله شيخ طوسى رحمه الله، يا به جهت اختلاف آراى علما در شأن اين عدّه از راويان، يا به جهت اختلاف نظر خود مرحوم شيخ با ساير علما و يا به سبب ترديد خود وى در اين موارد بوده است.

سيّد بحر العلوم، اين توجيه را نيز در كتابش آورده است.[٢] مامقانى، پس از نقل اين توجيه، آن را بعيد شمرده است؛ زيرا شيوه شيخ طوسى رحمه الله در اين كتاب، بيان نظر خويش در مورد راويان بوده است، بدون آن كه به آراى علماى ديگر توجّهى داشته باشد.

نيز، اين كه شيخ طوسى رحمه الله نام برخى از راويان را به صورت جزمى، در دو بخش آورده است، با نسبت دادن ترديد به وى، منافات دارد.

علاوه بر اينها، اگر تكرار عناوين، به جهت اختلاف آراى علما بوده، مى‌بايست شيخ طوسى رحمه الله به آن توجّه مى‌داده است، همچنان كه اگر ترديدى در وى وجود داشته، مى‌بايست از آن خبر مى‌داده است.

گذشته از اينها، ذكر شدن نام افراد در ابواب اصحاب ائمّه عليهم السلام به وسيله شيخ طوسى رحمه الله، كاشف اين مطلب است كه وى به روايت اين افراد از ائمّه عليهم السلام برخورد كرده است. بنا بر اين، امكان ندارد كه وى با قرار دادن نام همين افراد در باب «من لم‌يروِ عنهم عليهم السلام»، روايت آنان را از ائمّه عليهم السلام، منكر شود.

[١]. رجال السيّد بحر العلوم، ج ٤، ص ١٤٢

[٢]. رجال السيّد بحر العلوم، ج ٤، ص ١٤٢