بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ٢١١ - چهار مذهب

مصنّفان شيعه اختصاص دارد و به همين جهت، اصل اوّليه در اين كتاب، شيعه بودن فرد نام‌برده‌شده در آن است.

البتّه شيخ طوسى رحمه الله خود، تصريح نموده كه بسيارى از مصنّفان شيعه و صاحبان اصول از «أصحاب ما»، پيرو مذاهب فاسد بوده‌اند و به همين خاطر، تبيين اعتقاد مذهبى هر فرد را تعهّد كرده است. وى در بخشى از شمارش آنچه بايد ذكر كند، مى‌گويد:

و أُبيّن عن اعتقاده و «هل هو موافق للحقّ أو هو مخالف له؟»؛ لأنَّ كثيراً من مصنّفى أصحابنا و أصحاب الأُصول ينتحلون المذاهب الفاسدة، و إن كانت كتبهم معتمدة؛

و بايد اعتقاد هر يك از آنان و اين كه «آيا موافق مذهب حق است يا مخالف آن؟» را تبيين نمايم؛ زيرا بسيارى از مصنّفان اصحاب ما و صاحبان اصل‌ها، مذهب‌هاى فاسد را برگزيده‌اند، هرچند كه كتاب‌هايشان مورد اعتماد است.[١] بر همين اساس، برخى رجاليان، همچون سيّد بحر العلوم، چنين نتيجه گرفته‌اند كه تمام كسانى كه شيخ طوسى رحمه الله از آنان در الفهرست نام برده است، شيعه امامى‌اند، مگر كسانى كه خودِ وى به خلاف آن تصريح كرده و آنان را زيدى، فطحى و يا واقفى دانسته باشد.

سيّد بحر العلوم، در اثبات اين مدّعا به موضوع و عنوان كتاب، تمسّك جسته است.[٢] مير داماد در الرواشح السماويّة[٣] و مامقانى در تنقيح المقال‌[٤] نيز اين ادّعا را مطرح كرده‌اند.

در مقابل، [محقّق‌] شوشترى، شيخ طوسى را مقيّد به عدم ذكر نام عامّه دانسته‌

[١]. الفهرست، ص ٤

[٢]. رجال السيّد بحر العلوم، ج ٤، ص ١١٤

[٣]. الرواشح السماويّة، ص ١٠١( راشحه دهم)

[٤]. تنقيح المقال، ج ١، ص ٢٠٥