بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ١٣٦ - نظريه تقدم آراى نجاشى بر كشى و شيخ طوسى

گروهى از رجاليان، نجاشى رحمه الله را دقيق‌ترينِ (اضبطِ) عالمان رجالى برشمرده‌اند كه اين، مقتضى تقديم رأى وى بر رأى ديگران است.

ظاهر منهج المقالِ فاضل استرآبادى كه هم در فهرست رمزها و هم در لابه‌لاى كتاب، رمزهاى رجال النجاشى را بر رمزهاى رجال الكشّى مقدّم داشته، شاهد آنان است.

استدلال اين گروه، گذشته از نكته فوق، به صواب نزديك‌تر بودن رأى عالِم متأخّر، و دقّت و توجّه نجاشى به وجود اغلاط در رجال الكشّى است. خود نجاشى رحمه الله به اين نكته تصريح كرده و رجاليان پس از وى نيز به آن اعتراف نموده‌اند.

علّامه محمّدتقى مجلسى پس از نقل اين كلام نجاشى، آن را به وجود روايات متعارض در رجال الكشّى ناظر دانسته است؛[١] ليكن اين توجيه بر خلاف ظاهر كلام نجاشى است.

دلايل دقيق‌تر بودن نجاشى از ديگر رجاليان را، در بحث تعارض رأى وى با رأى شيخ طوسى خواهيم آورد.

در مقابل، گروهى از رجاليان هستند كه در موارد اختلاف نظر ميان نجاشى رحمه الله و كشّى، رأى كشّى را مقدّم دانسته‌اند، همانند: شيخ اسماعيل خواجويى كه در الفوائد الرجاليّة ى خود، در موارد مذكور، رأى كشّى را مقدّم داشته است، به اين دليل كه كشّى از نظر زمانى، مقدّم و به احوال رجال، بصيرتر بوده است.[٢] او همچنين از كتاب اربعين شيخ بهايى، ترجيح رأى كشّى بر رأى نجاشى را استفاده كرده است.

توضيح، آن كه: شيخ بهايى در شرح حال حمّاد بن عيسى، عمر وى را هفتاد و چند سال ذكر كرده است‌[٣] و اين رقم، مطابق با رقمى است كه كشّى گفته است.[٤] اين، در

[١]. الفوائد الرجاليّة، ص ٥٠

[٢]. الفوائد الرجاليّة، ص ٤٩

[٣]. الأربعون حديثاً، ص ١٦٢

[٤]. اختيار معرفة الرجال، ص ٣١٦( ش ٥٧٢)