گلشن اسرار - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ١٧٣ - مراتب چهارگانه عالم وجود در مقام نشر

مسائلِی مترتب مِی‌شود قضِیه‌اِی که من باب مثال مِی‌خواهد اتفاق بِیافتد قبلا در خواب مِی‌بِینِیم. اِین‌طور نِیست که ما به خوابمان ترتِیب اثر ندهِیم. باِید ترتِیب اثر بدهِیم ِیا ِیک خبر خوشحالِی را که به واسطۀ خواب، شرح مِی‌دهند. اِین واقعِیت دارد، پس اِین اعتبار نِیست، واقعِیت است. اِین را هم ما مشاهده مِی‌کنِیم، ِیعنِی اِین هم جزء مشاهدات و اولِیّات و بدِیهِیّات ماست و قابل انکار نِیست. همان‌طور که عالم ماده قابل انکار نِیست.

مرتبه سوّم: مطلب دِیگرِی را هم ما مشاهده مِی‌کنِیم، حالات روحانِی که براِی انسان پِیدا مِی‌شود، من باب مثال، نمازِی که با حضور قلب مِی‌خوانِید، روضه سِیدالشهداِیِی شرکت مِی‌کنِید، در مسجدِی رفته‌اِید وعظ و نصِیحتِی را از ِیک شخصِی مِی‌شنوِید. اِین حالات روحانِی و سبکِی که براِی ما پِیدا مِی‌شود که قطعا ِیک ساعت قبل نبوده و در ِیک ساعت قبل، حالات کدورت بر انسان حاکم بود حالا اِین را هم مشاهده مِی‌کنِیم که اِین مافوق مثال و برزخ است. اما بالاتر از آن را دِیگر مشاهده نمِی‌کنِیم، بالأخره ما تا سه مرحله خودمان را کشاندِیم.

ِیک: عالم ماده است.

دو: عالم مثال.

سه: عالم مافوق مثال. که صورت در آنجا نِیست، فقط آنجا روح است، و در آنجا بهجت و نور است. چِیزهاِی دِیگر هم هست که ما فوق اِینهاست اِین ِیک عالمِی است که وجود دارد ِیعنِی ِیک نشئه‌اِی از نشئات وجودِیِ آثارِ پروردگار است، ِیعنِی ترتّب اِین عوالم (عالم ماده، عالم مثال و عوالم بالاتر) اِین مطلب به اِین کِیفِیت در جاِیِی نِیست؛ منتهِی براِی اِینکه منظور مرحوم صدرالمتألّهِین و علت تدوِین و تألِیف اِین کتاب بهتر روشن بشود من از اِین راه وارد شدم راه‌هاِی دِیگرِی هم بِیان کرده‌اند.

مرتبه چهارم: مطلبِی است که ما بالعِیان مشاهده مِی‌کنِیم، ِیعنِی مشاهده ما ِیک مشاهده عقلانِی است بر اِینکه آنچه که از عوالم کثرت در اِین عالم وجود دارد