گلشن اسرار - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ١٧٢ - مراتب چهارگانه عالم وجود در مقام نشر

همان نفس امام علِیه السّلام است؛ ِیعنِی آن مرتبه اول است و از خداوند مِی‌گِیرد و بعد افاضه مِی‌کند.

هر وجودِی بر حسب استعداد و ظرفِیّت خودش به او افاضه و عناِیت مِی‌شود، اِین مربوط مِی‌شود به جنبۀ عالم قضا.

سپس در اِین عالم که عالم نشر است و عالم کثرت و عالم قدر است و «کلٌّ بِقَدَرِها» در اِین عالم است. افاضات ربانِی و افاضات الهِی در اِینجا تقسِیم مِی‌شود، عدد به خود مِی‌گِیرد، در آنجا عدد ندارد، آنجا تقسِیم نِیست، اِینجا تقسِیم مِی‌شود.

فرض کنِید ِیک کِیلو حلوا دارِید که ِیک کِیلو بِیشتر نِیست و اِینجا ده نفر هستند از اِین حلوا، ده تا قاشق بر مِی‌دارِید و اِین ِیک کِیلو را، بِین اِین ده نفر تقسِیم مِی‌کنِید که به هر نفر، ِیک سِیر و خرده‌اِی از اِین حلوا مِی‌رسد. آنچه که در اِین پاکت و در اِین ظرف است تقسِیم نشده بود، اِین کلِی است. آنچه را که به افراد مِی‌دهِیم تقسِیم مِی‌شود. من باب مثال به ِیک بچه، ِیک قاشق مِی‌دهِید بر حسب ظرفِیتش، به ِیک کسِی که بزرگ است، سه، چهار سِیر مِی‌دهِید بر حسب ظرفِیّت استعدادش، اِین عالم قدر مِی‌شود.

مراتب چهارگانه عالم وجود در مقام نشر

در اِینجا کل حقائق وجود و آنچه که در عالم وجود است در مقام نشر، به چهار رتبه برمِی‌گردد:

رتبۀ اول: رتبه عالم ماده است و نشئآت وجودِی، مراتب مافوق ماده است. وقتِی که در عالم نشر، بحث مِی‌کنِیم که عالم کثرت است ِیک عالمِی را که مشاهده مِی‌کنِیم همِین عالم ماده است، ِیعنِی زمِین و آسمان و ستارگان و مه و ماه و اِینهاست.

مرتبۀ دوّم: ِیک عالم دِیگرِی است که باز او را ما مشاهده مِی‌کنِیم، منتهِی نه با چشممان بلکه با چشم دلمان که عالم مثال است و همه ما مشاهده مِی‌کنِیم همانند خوابِی که مِی‌بِینِیم آنچه را که ما در خواب مِی‌بِینِیم غِیر از اِین عالم است. و ِیک واقعِیّتِی است که نمِی‌توانِیم آن را انکار کنِیم به جهت اِینکه مِی‌بِینِیم بر اِین خواب،