گلشن اسرار - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ١٦٧ - حصول تدرِیجِی فناء ذاتِی

بسم الله الرّحمن الرّحِیم

در بحث سابق، نحوۀ سلوک و وصول سالک الِی ‌الله به مرتبۀ توحِید افعالِی و صفاتِی و اسمائِی و ذاتِی، بِیان شد و مسأله‌اِی که به نظر مِی‌رسِید اِین بود که امکان تحقّق توحِید افعالِی و صفاتِی و اسمائِی، بدون توحِید ذاتِی و امکان فناء افعالِی و فناء صفاتِی بدون فناء ذاتِی، عقلاً ممتنع است و کذلک شهوداً و وجداناً.

حصول تدرِیجِی فناء ذاتِی

ِیک مثال از حسِیّات براِی اِین مطلب: فرض کنِید شما مِی‌خواهِید ِیک ماِیع غلِیظِی را در ِیک حلاّلِی حلّ کنِید! اِین ماده، دفعتاً و آناً مّا، تبدِیل به آن ماِیع حلاّل نمِی‌شود، کم‌کم و متدرّجاً، سنخِیّت پِیدا مِی‌کند تا اِینکه تبدّل به آن پِیدا مِی‌کند؛ مثلاً اگر شما بخواهِید ِیک قاشق عسل سفت را در ِیک استکان آب سرد، حلّ کنِید ِیک مرتبه آب در او رسوخ نمِی‌کند فقط کارِی که آب مِی‌کند، اِین است که اول اِین را شروع به نرم کردن مِی‌کند، تا اِینکه آن عسل به مرور سنخِیّت مَِیَعان پِیدا کند، سپس به واسطه آن سنخِیّت مَِیَعانِی که تدرِیجاً پِیدا مِی‌کند به واسطه او، آب را کم‌کم شِیرِین مِی‌کند به طورِی که شما فرض کنِید ده ثانِیۀ بعد از اِینکه اِین عسل را، در اِین ظرف قرار دادِید مِی‌بِینِید مزّه آب تغِیِیر پِیدا کرده و بِیست ثانِیۀ بعد مزۀ آب بِیشتر شِیرِین‌ شده است و بعد از ِیک دقِیقه کاملا حلّ شده است و اثرِی از آن عسل نمِی‌بِینِید و اثرِی از آب نمِی‌بِینِید، هر دوِی اِینها با هم ِیکِی شده‌اند و وجود آنها