شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٤ - ١ - ٤ نظم و اسلوب

در بندهاى گونه‌گون اين سوره، با وجود تنوّع، آهنگ ويژه سخن، محفوظ و ملموس است. اين ويژگى، در آيات و سُوَر گوناگون ديگر نيز نمودى به‌جا مى‌يابد و معانى، همپاى حروف و كلمات، و آهنگ و لحن سخن، به تصوير مى‌آيد و فضاى ذهن خواننده را بى‌اختيار به همراه خود مى‌برد. خواه آن‌جا كه سخن از مسئوليت و تكليف است:

«يا بُنَيَّ أَقِمِ الصَّلاةَ وَ أْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَ انْهَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ اصْبِرْ عَلى‌ ما أَصابَكَ إِنَّ ذلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ.[١]

پسرم، نماز را به پا دار و به معروف فرمان بده و از منكر نهى كن و بر هر مصيبتى كه به تو مى‌رسد شكيبا باش، كه اين از كارهاى بزرگ است».

و خواه آن هنگام كه سخن از احتجاج و استدلال و ابطال يك پندار نادرست است:

«يا أَيُّهَا النَّاسُ ضُرِبَ مَثَلٌ فَاسْتَمِعُوا لَهُ إِنَّ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ لَنْ يَخْلُقُوا ذُباباً وَ لَوِ اجْتَمَعُوا لَهُ وَ إِنْ يَسْلُبْهُمُ الذُّبابُ شَيْئاً لا يَسْتَنْقِذُوهُ مِنْهُ ضَعُفَ الطَّالِبُ وَ الْمَطْلُوبُ.[٢]

هان اى مردمان، مثلى زده شده، به آن گوش فرا دهيد. آنهايى كه به جز خداوند خوانده مى‌شوند، اگر همه‌شان گرد آيند نتوانند مگسى بيافرينند. و اگر مگس چيزى از آنها بربايد، نتوانند آن را نجات دهند. خواهان و خواسته، هر دو ناتوان‌اند».

و چه هنگام بشارت و ترغيب:

«وَ أُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِينَ غَيْرَ بَعِيدٍ\* هذا ما تُوعَدُونَ لِكُلِّ أَوَّابٍ حَفِيظٍ\* مَنْ خَشِيَ الرَّحْمنَ بِالْغَيْبِ وَ جاءَ بِقَلْبٍ مُنِيبٍ\* ادْخُلُوها بِسَلامٍ ذلِكَ يَوْمُ الْخُلُودِ\* لَهُمْ ما يَشاؤُنَ فِيها وَ لَدَيْنا مَزِيدٌ.[٣]

[١]. لقمان: آيه ١٧.

[٢]. حجّ: آيه ٧٣.

[٣]. ق: آيه ٣١- ٣٥.