شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٦١ - ٢ - ٣ قرآن، تاريخ و فلسفه تاريخ

قرآن به فرايند جامعه بشرى و فراز و فرود آن است. در تحليل قرآن، زندگى انسان در روى زمين، بر اساس سنّت‌هاى الهى و نوع ويژه‌اى از روابط علّى- معلولى جريان مى‌يابد كه در چارچوب تحليل‌هاى علمى- تجربى و حتى عقلى- استدلالى نمى‌گنجد. اين تحليل، همان است كه مى‌توان از آن به تحليل متافيزيكى (غيرمادّى) تعبير كرد. در ادامه، به زوايايى از اين نگرش قرآنى كه مربوط به گذشته و آينده جامعه بشرى است، اشاره مى‌شود.

گزارش تاريخ حيات بشر و تبيين فلسفه تاريخ و سنن حاكم بر سرنوشت جامعه انسانى، نيز از بخش‌هاى شيوا و دلكش قرآن كريم است. قرآن، رازهاى مدفون در اعماق خاموش تاريخ اقوام و امم درگذشته و صحنه‌هاى ناآشناى كتاب بسته سرگذشت پيشينيان، همچون انديشه‌هاى ذهنى يوسف در چاه و زندان، گفت‌وگوهاى مخفيانه اصحاب كهف، موسى و خضر، ابراهيم و اسماعيل، آدم و حوا و ... را به منظور آثار تربيتى و عبرت‌آموزى آن به نمايش گذاشته است:

«تِلْكَ مِنْ أَنْباءِ الْغَيْبِ نُوحِيها إِلَيْكَ ما كُنْتَ تَعْلَمُها أَنْتَ وَ لا قَوْمُكَ مِنْ قَبْلِ هذا فَاصْبِرْ إِنَّ الْعاقِبَةَ لِلْمُتَّقِينَ.[١]

آن از خبرهاى غيبى است كه به تو وحى كرديم. نه تو و نه قومت، پيش از اين، نمى‌توانستيد آن را بدانيد. پس شكيبايى كن كه فرجام از آن پرهيزكاران است».

قرآن حقيقت‌هاى واژگونه در تاريخ را اصلاح و تحريف‌هايى كه با دست عصيانگر زر و زور و تزوير بر جبين پاكى و پاكان نشسته بود، زدود:

«ما كانَ إِبْراهِيمُ يَهُودِيًّا وَ لا نَصْرانِيًّا وَ لكِنْ كانَ حَنِيفاً مُسْلِماً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ.[٢]

ابراهيم‌نه يهودى و نه نصرانى بود، بلكه راستگو و تسليم‌شده بود و از مشركان‌نبود».

[١]. هود: آيه ٤٩.

[٢]. آل عمران: آيه ٦٧.