شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٥ - ١ - ١ آرايههاى سيماى قرآن

سيّدِ قطب مى‌گويد: «تلاش اصلى من در مكتب قرآن همين است كه جنبه هنرى و ويژگى‌هاى ادبى قرآن جلوه‌گر شود و انديشه‌ها، زيبايى‌هاى نهفته آن را دريابند ....

به نظر من، در آغاز نيز اعراب از همين طريق، در حوزه جاذبه شكوه هنر قرآن قرار گرفتند و همين بيان زيبا بود كه تا ژرفاى احساس آنها نفوذ كرد و روان‌هاشان را برانگيخت».[١]

١- ١. آرايه‌هاى سيماى قرآن‌

هر ساختمان استوار، رخنه‌ناپذير و زيبا، رهاورد مواد و مصالحى سخت و محكم و طراحى هوشمندانه مهندسى چيره‌دست است كه آنها را در مناسب‌ترين صورت، تركيب كرده است. ساختمان سخن نيز چنين است. اگر حروف و واژگان- كه تشكيل‌دهنده هسته كلام اند-، برخوردار از صلابت و استوارى باشند و به هنگام تشكيل كلمه‌ها و تركيب جمله‌ها، هوشمندانه، متناسب و هماهنگ، گزينش و تركيب يابند، كلامى فصيح (روان و خوش طبع) و بليغ (گويا و رسا) و بديع (شيوا) را پديد مى‌آورند.

حروف از لحاظ مخارج، صدا و تلفظ، خصوصيات گوناگونى دارند و بر همين اساس، به دسته‌هايى گوناگون تقسيم مى‌شوند.[٢] ريزه‌كارى‌هاى خواصّ حروف در كتب تجويد و قرائت- كه از منابع تحقيقات آواشناختى مسلمانان اند- و نيز آثار ادبى دانشمندان مسلمان، چون: سيبويه (م ١٧٧ ق)، ابن دُرَيد (م ٣٢١ ق)، رُمّانى (م ٣٧٤ ق)، باقلانى (م ٤٠٣ ق)، خَفاجى (م ١٠٦٩ ق)، بيضاوى (م ٦٨٥ ق)، ابن جَزَرى (م ٨٣٣ ق) و ... آمده‌اند.

از نگاه زبان‌شناسانه، طنين برخى واژگان و جملات قرآن، چون آواى آبشاران و

[١]. مشاهد القيامة فى القرآن: ص ١٠.

[٢]. ر. ك: النبأ العظيم: ص ٩٠- ٩٤.