شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٧٣ - هشت آيه ٧٧ سوره نساء

مرگش فرا رسد، و اگر مرد زنا مى‌كرد، او را از مجالسشان مى‌راندند و مى‌زدند و آزار مى‌دادند و سرزنش مى‌كردند و راه ديگرى جز اين، نمى‌شناختند.

خداوند متعال در آغاز ظهور اسلام فرمود: «از زنان شما، كسانى كه زنا مى‌دهند، چهار تن از خودتان را بر آنان گواه گيريد، و اگر شهادت دادند، آنان را در خانه‌ها حبس كنيد تا مرگشان برسد يا خداوند برايشان راهى قرار دهد. و آن دو تن‌ [مرد و زن‌] از ميان شما كه زنا مى‌كنند، [با اجراى حدّ] بيازاريد. پس اگر توبه كردند و درستكار شدند، از آنان بگذريد. خداوند، توبه‌پذير مهربان است».

زمانى كه جمعيت مسلمانان، رو به فزونى گذشت و اسلام قوى گرديد و از كارهاى جاهليت نفرت پيدا كردند، خداوند متعال، اين آيه را نازل فرمود: «زن و مرد زناكار، هر يك را يكصد تازيانه بزنيد» تا آخر آيه. پس اين آيه، آيه حبس و آزار را نسخ كرد.

هشت. آيه ٧٧ سوره نساء

«آيا نديدى كسانى را كه به آنان گفته شد: « [فعلًا] دست از [نبرد] برداريد و نماز را برپا داريد و زكات بدهيد» ولى همين كه كارزار بر آنان مقرّر شد، به ناگاه گروهى از آنان از مردم [مشركان مكّه‌] ترسيدند مانند ترس از خدا يا ترسى سخت‌تر. و گفتند: «پروردگارا! چرا بر ما كارزار مقرّر داشتى؟ چرا ما را تا مدّتى كوتاه مهلت ندادى؟». بگو: «برخوردارى از [اين‌] دنياى اندك، و براى كسى كه تقوا پيشه كرده، آخرت بهتر است، و در [آن‌جا] به قدر نخِ هسته خرمايى بر شما ستم نخواهد رفت».

«و كافران و منافقان را فرمان مبر و آزار ايشان را درگذر و بر خدا اعتماد كن و كارسازى [چون‌] خدا كفايت مى‌كند».

٤١٨ مجمع البيان‌- در باره آيه‌ «در راه خدا با كسانى كه با شما مى‌جنگند، نبرد كنيد و [از حدود الهى‌] تجاوز نكنيد. خداوند، تجاوزكاران را دوست ندارد»-: در ميان مفسّران، اختلاف شده كه آيا اين آيه نسخ شده است يا نه .... از امامان ما روايت شده است كه اين آيه، آيه‌ «دست‌ [از نبرد] برداريد و نماز را بر پا داريد» نسخ كرده است و همچنان اين سخن خدا: «و هر كجا بر آنان دست يافتيد، بكشيدشان»، آيه: «و كافران و منافقان را فرمان مبر و آزار ايشان را در گذر» نسخ كرده است.

ر. ك: ص ١٨٧ ح ٤٢٨.