شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٥٣ - يك آيه ٨٣ سوره بقره

٣٨٨ مصباح الشريعة- در سخنى كه به امام صادق عليه السلام نسبت داده است-: امير مؤمنان عليه السلام به قاضى‌اى فرمود: «آيا ناسخ را از منسوخ، باز مى‌شناسى؟».

گفت: خير.

فرمود: «آيا بر مقصود خداوند عز و جل در مَثَل‌هاى قرآن، آگاهى دارى؟».

گفت: خير.

فرمود: «پس هم خود به هلاكت افتاده‌اى و هم ديگران را به هلاكت مى‌افكنى! فتوا دهنده، بايد معانى قرآن و حقايق سنّت‌ها و عمق اشارت‌ها [ى قرآنى‌] را بشناسد». ر. ك: ج ٤ ص ٥٧ (استواران در دانش و در شناخت تأويل).

٨/ ٣ آيه‌هايى كه منسوخ ناميده شده‌اند

يك. آيه ٨٣ سوره بقره‌

«و چون از فرزندان اسرائيل پيمان محكم گرفتيم كه: «جز خدا را نپرستيد، به پدر و مادر، و خويشان و يتيمان و مستمندان احسان كنيد، و با مردم به نيكى سخن بگوييد، نماز را برپا داريد و زكات بدهيد». آن‌گاه جز اندكى از شما [قوم يهود]، به‌حالت اعراض روى برتافتيد».

٣٨٩ امام على عليه السلام: اين سخن خداوند سبحان: «با مردم به نيكى سخن بگوييد» نسخ شده است.

منظور از «مردم» يهود هستند كه پيامبر خدا به آنها آتش‌بس داده بود. هنگامى كه ايشان از جنگ تبوك باز گشت، خداوند متعال، اين آيه را نازل فرمود: «با كسانى كه به خدا و آخرت ايمان نمى‌آورند، بجنگيد» تا اين سخن خداى متعال: «در حالى كه خوار شدگان اند». اين آيه، آن آتش‌بس را نسخ كرد.

٣٩٠ امام باقر عليه السلام‌- در باره اين سخن خداى عز و جل: «با مردم به نيكى سخن بگوييد»-: اين آيه در باره اهل ذمّه نازل شد و سپس سخن ديگر خداى عز و جل: «با كسانى كه ايمان نمى‌آورند،