شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٢ - تشبيه

در عين اين كه با توصيفى احساس‌برانگيز، موقعيت و وضع روحى شخص وصف‌شده را منعكس مى‌كند، در پرتو مخارج حروف، گزينش و چينش خاصّ كلمات، نوا و فراز و فرود معنا را به لطافت تمام به تصوير مى‌كشد.

از ديدگاه احمد احمد بدوى، هنرنمايى قرآن در تصويرپردازى، در اين آيه جلوه‌نمايى مى‌كند:

«إِنَّا نَخافُ مِنْ رَبِّنا يَوْماً عَبُوساً قَمْطَرِيراً.[١]

از پروردگارمان، از روز عبوس سخت نگرانيم».

او مى‌گويد: در اين آيه، سنگينى روز بازپسين، از واژه‌واژه آن احساس مى‌شود و اوج آن در حرف «طا» كه مخرجى ثقيل دارد، لمس مى‌گردد.[٢]

در همين زمينه دكتر صبحى صالح مى‌گويد: ما در پيش روى قرآن با واقعيتى فراتر از سطح واژگان و قواعد ادبى آنها مواجهيم. طيف تعبير در قرآن و الهامات واژگان و تصويرهاى رنگى داستان‌ها و تابلوها و چشم‌اندازهايش، واقعيت‌هاى جاندار خارجى را با همه رخدادهايشان به تمامى برمى‌تابند، تو گويى قهرمانان اين حوادث هنوز از ميدان حيات به در نرفته‌اند و در حال زندگى اند.[٣]

قرآن براى تصوير و تجسيم معانى متعالى و فراطبيعى خويش و جاى‌دهى آنها در فهم مردم، از نمونه‌هاى عينى، فراوان تمثيل و تشبيه آورده و از عنصر مجاز، كنايه و استعاره به وفور استفاده برده است كه از سويى زيبايى پر شكوهى را پديدار مى‌سازد و از سوى ديگر، معبر مناسبى براى تفهيم حقايق متعالى است.

تشبيه‌

تشبيه، به معناى مانند كردن چيزى به چيز ديگر در صفت يا كيفيتى است و در آن‌

[١]. انسان: آيه ١٠.

[٢]. ر. ك: من بلاغة القرآن: ص ٥٨.

[٣]. مباحث فى علوم القرآن: ص ١٢٩.