حديث اسلامى، خاستگاه ها و سير تطور - موتسكى، هارالد - الصفحة ١٥٧ - سوم

(هاناشى) از اعقاب داوود، اين كتاب را تنظيم كرد و يكى از نوادگان هيلّل به نام يهودا كار ناتمام وى را به پايان رسانيد. اين نسخه داراى بسيارى از بخش‌هاى ميشناى قديمى موسى به علاوه اضافاتى از نويسندگان بعدى بود. سپس تلمود به وجود آمد. عانانِ قرايى (Karaite) اظهار كرد كه وى كتاب‌هاى معتبر فقهى يهود را با نسخه‌اى موثّق از ميشناى اصلى موسى مقابله كرده است؛ اين كتاب كتاب قانون‌Karaites بود.[١]

واژه مَثنَاة كه در احاديث به كار رفته بود و مترادف با ميشنا استعمال مى‌شد، خيلى زود كاربرد خود را از دست داد. پيشتر واژه «مثانى» (همراه با تعبير قرآنى «السبع المثانى») از آن مشتق شده بود. ابن قيم الجوزية مطلب زير را از مجموعه حديثى حاكم نيشابورى (احتمالًا المستدرك على الصحيحين) نقل مى‌كند. زبير بن باطاى يهودى مى‌گويد. «به تورات سوگند كه من اوصاف او (پيامبر) را در توراتى كه بر موسى وحى شده است خوانده‌ام. من آن را در مثانى (تقريباً مترادف با كتب ميشناى متأخّر) كه خود تأليف كرده‌ام نخوانده‌ام».[٢]

[١].

[٢]. هداية الحيارى من اليهود والنصارى، تحقيق النعسانى الحلبى( قاهره، ١٣٢٣ ق)، ج ١٨، سطر ٤.« قد والتوراة قرأت صفاته فى كتاب التوراة التى نزَّلَت على موسى ليس فى المثانى التى أحدثنا.» ...