سندهاى هر يك از آنها تجزيه و تحليل مى‌كند.[١] وى به دقّت تمام ارتباطهاى درونى متون و سندهاى اين روايات را استخراج مى‌كند و از اين راه، نتايجى بسيار جامع در باب خاستگاه و تطوّراتِ حديث مورد بحث و عناصر اصلى متن آن به دست مى‌آورد. ترجمه انگليسى مقاله مهم كرامِرز در فصل ١٢ همين كتاب آمده است. قريب ٢٥ سال بعد، يوزف فان اس با استفاده از روشى مشابه، به بررسى منشأ رواياتِ قضا و قدر پرداخت.[٢] وى در فصلِ نخست كتابِ در كشاكش حديث و كلام، رهيافتى مركب از تحليل متن و سند را تشريح، و اشكالات اين روش را بررسى مى‌كند. در جانب ديگر، مايكل كوك در بررسى انتقادى خود از كتاب فان اس، ضمن مردود شمردن اين روش، چنين استدلال مى‌كرد كه احتمال مجعول بودن سند روايت، به سبب پديده تكثير اسانيد، مانع از به كارگيرى آن در تاريخ‌گذارى روايات مى‌شود.[٣] بعيد نيست انتقادات فرضى، انتزاعى و كلى مايكلى كوك از روش فان اس، و آلمانى بودن كتاب فان اس سبب شده باشند اين روش پشتيبانانِ زيادى پيدا نكند.

رهيافتِ كرامِرز و فان اس اما، بار ديگر در اواخر دهه ١٩٨٠ ميلادى از سر گرفته شد. گِرِگور شوئِلِر به بررسى محتوا و سند رواياتِ جواز و عدم جوازِ كتابت حديث پرداخت،[٤] لورنس كُنراد يكى از احاديث ملاحم/ آخر الزمان را تجزيه و تحليل كرد،[٥] و هارالد موتسكى در بررسى مبادى فقه اسلامى، به كاوش در چندين حديث فقهى از اين منظر پرداخت.[٦] ماهر جرّار نيز در مقاله مهمى كه راجع به‌

[١].Kramers ,"Tradition ",٠١ -٢٢ .

[٢].Josef van Ess ,Zwischen IadD *and Theologie ,passim .

ترجمه عربى فصل نخست اين كتاب را كه به تشريح اين روش اختصاص يافته، ماهر جرّار در مجله الابحاث، سال ٤٧( ١٩٩٩)، ص ٥- ١٠١ آورده است.

[٣].Cook ,Dogma ,٧٠١ -٦١١ .

[٤].Schoeler ,"MUndliche Thora und IadD *",١٣٢ -٩٤ ;(/"Oral Thora ",٠٢ -٢٤ ).

[٥].Conrad ."portents of the Hour ".

[٦]

. Harald Motzki, Anfange ٥١١- ٤٢, ٩٢١- ٢٣, ٣٤١- ١٥)/ Origins, ٥٢١- ٦٣, ٢٤١- ٨٤, ٨٥١- ٧٦(; idem," Der Figh des- Zuhri", ٩٢- ٢٤)/" The Jurisprudence of Ibn

ئ‌ihAb az -ZuhrD ",٢٣ -٧٤ ;idem ,"Quo vadis IadD *

- Forschung?", ٨٦- ٠٨, ٣٩١- ٦٢٢; idem," The Prophet and the Cat passim; idem," Die Prophet und die Schuldner" ٢٢- ٠٥; idem." The Murder of Ibn Abi ١- Iuqayq", passim.