بن عفراء خوانده شده است. البته شايد اين عنوان نام ديگرى بوده كه سعد بن أبى وقّاص را بدان مى‌خواندند، امّا ظاهراً در گزارش‌هاى مربوط به شرح حال سعد به چنين نكته‌اى اشاره نشده است. خواهيم ديد كه در نسخه‌اى ديگر از او با عنوان پسر عفراء بدون ذكر نام سعد ياد شده است. احتمال دارد كه اين عنصر از نقلى ديگر درباره فردى كاملًا متفاوت اخذ شده باشد كه پيامبر در بستر بيمارى از او نيز عيادت كرده است. فرهنگ‌هاى اعلام از سه برادر اهل مدينه از قبيله نجّار سخن مى‌گويند كه با محمّد [ص‌] معاشرت داشته و استثنائا به نام مادرشان عفراء خوانده مى‌شدند. فقط يكى از اين سه برادر، يعنى مُعاذ بن حارث (يا ابن عفراء) از غزوه بدر جان سالم به در بُرد.[١] جزئيّات باقى زندگى او نامعلوم است. برخى منابع گفته‌اند كه او از جراحات جنگ بدر در مدينه جان سپرد. برخى ديگر اذعان كرده‌اند كه او تا زمان خلافت على [ع‌] در قيد حيات بوده است. گفته شده وى از نخستين انصارى بود كه در مكّه مسلمان شد. مُسند ابن حنبل روايتى نقل مى‌كند كه در اسناد آن اين فردِ نجّارى مدنى، القرشى هم ناميده شده است.[٢] به اين ترتيب و با نظر به اين آشفتگى هيچ عجيب نيست كه برخى از راويان اوّليّه ماجراى عيادت پيامبر از معاذ را نقل كرده و آن را با ماجراى عيادت مشابهى درباره سعد خلط كرده باشند. به جهت الزام راويان به تكرار دقيق متن، در نقل نام ابن عفراء، على‌رغم آن‌كه سعد هرگز بدان نام موسوم نبوده، حفظ شده است.

مى‌توان دريافت كه مسأله هجرت نه با زندگى سعد بن عفراء انطباق دارد و نه سعد بن أبى وقّاص، كه عيادت از او به منظور تشخيص و درمان بيمارى‌اش بوده است (نگاه كنيد به نسخه ١)، و اساساً موقعيّت بيمارى وى به صراحت در مكّه مشخص نشده است. از اين‌رو بايد چنين نتيجه گرفت كه انديشه نهفته در پسِ نسخه ٤ بهره‌بردارى از داستان عيادت بيمار (مُعاذ يا سعد) به مثابه محملى براى قبولاندن اهمّيّت مسأله هجرت از مكّه بوده است.

[١]. ابن‌عبدالبرّ، ج ٣، ص ١٤٠٨- ١٤٠٩.

[٢]. ابن‌حنبل، ج ٤، ص ٢١٩.