كه از نظر او به اندازه كافى براى صحيح مناسب نبوده، گرد آورده است، امّا آن كتاب حاوى روايات صدقه دادن و در نتيجه عبارات همدلانه يا خصمانه نسبت به زنان نيست.

اكنون به تحليل نمودار ٧ باز مى‌گرديم. روايت خصمانه نسبت به زن از دو طريق جداگانه (الحسن بن على الحُلوانى و أبوبكر بن اسحاق) در صحيح مسلم هم جاى گرفته است كه بدين ترتيب معلوم مى‌شود كه مسلم نيز همچون بخارى از كنار هم نهادن دو روايت كاملًا متضاد آن هم در يك فصل پرهيز ندارد. امّا از قرار معلوم، آن روايت براى مسلم كافى نبوده است كه وى همچنين به واسطه يحيى بن أيوب، از طريق‌pcl اسماعيل بن جعفر و عمرو بن أبى عمرو كه ظاهراً به طور كل غير موثّق است،[١] در ساختن يك طريق «شيرجه‌اى» منفرد از أبو هريره مستقيماً به پيامبر براى إسناد نسخه خصمانه تن داده است.[٢] گرچه به سختى مى‌توان گفت نهايتاً چه كسى عامل اين طريق بوده است، امّا به نظر من، مناسبت‌ترين گزينه‌ها خود مسلم يا يحيى بن أيوب‌اند، زيرا آغاز كردن روايت خصمانه ازpcl اسماعيل بن جعفر كه كاملًا برعكس عامل نقل نسخه همدلانه است- چنانكه مسلم و نسايى هم بدان گواهى مى‌دهند- تنها مى‌تواند به دست كسى بالاتر از اسماعيل در شبكه إسناد صورت گرفته باشد. ظاهراً خود مسلم به دلايلى كه به دشوارى قابل تبيين است، گزينه مناسب‌ترى است، هر چند شرح حال يحيى بن أيوب در تهذيب شامل نكاتى از زندگى زاهدانه اوست؛ اين نوع گزارش‌ها را كه غالباً با قدرى زن‌گريزى درآميخته است، معمولًا مى‌توان در شرح حال‌cl هايى كه عامل نشر روايات تحقيركننده زنان بوده‌اند، نيز يافت.

وقتى همه متون گوناگون روايات مشتمل بر امر تَصدَّقَن مورد مقايسه دقيق قرار گرفت، آنگاه آشكار مى‌شود كه در نسخه‌هايى از اين روايت با چند طريق، اين انذار كه زنان بزرگ‌ترين گروه جهنميان‌اند، به كلى مفقود است. اين ملاحظه ظاهراً به اين نتيجه نظر دارد كه در شالوده اين دسته از روايات به جاى انذار، امر به صدقه دادن قرار گرفته است. اين موضوع علاوه بر آنچه در شبكه أيوب ملاحظه شد، در شبكه‌اى كه در مزى،

[١]. اين فرد عموماً عامل انتشار روايتى است كه در آن لواط كار در معرض مرگ شمرده شده است، ر ك. ابن‌حجر، تهذيب، ج ٨، ص ٨٣. گفته شده در ١٤٤/ ٧٦١ درگذشته است.

[٢]. اين طريق در مزّى، ج ٩، ش ١٣٠٠٦ آمده است.