موسوعة الإمام الخميني 48 (آداب الصلوة( آداب نماز)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٨٩ - فصل هفتم در شمّهاى از تفسير سوره مباركه «قدر» به قدر مناسبت اين اوراق

«إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ‌»[٦٧٧] الى غير ذلك از آيات شريفه. و در بعض آيات نسبت به جبرئيل كه روح الامين است مى‌دهد؛ چنانچه فرمايد: «نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ‌»[٦٧٨].

علماء ظاهر در اين مقامات گويند اين از قبيل «يا هامانُ ابْنِ لِي صَرْحاً»[٦٧٩] مَجاز است. نسبت تنزيل، مثلًا، به حق تعالى از باب آن است كه ذات مقدّس سبب تنزيل و آمر آن است. يا آن كه تنزيل نسبت به حقْ حقيقت است، و چون روح الامين واسطه است به او نيز نسبت دهند مجازاً. و اين براى آن است كه نسبت فعل حق به خلق را چون نسبت فعل خلق به خلق انگاشته‌اند؛ پس، مأموريت عزرائيل و جبرائيل را از حق تعالى چون مأموريت هامان از فرعون، و بنّاها و معمارها از هامان دانند. و اين قياسى است بس باطل و مع الفارق. و فهمِ نسبتِ خلق به حق، و فعل خلق و خالق، از مهمّات معارف الهيه و امّهات مسائل فلسفيه است كه از آن، حلّ بسيارى مهمّات شود؛ از آن جمله مسئله جبر و تفويض است، كه اين مطلب ما از شعب آن است.

بايد دانست كه در علوم عاليه مقرّر و ثابت است كه جميع دار تحقّق و مراتب وجود، صورت «فيض مقدّس» كه تجلّى اشراقى حق است، مى‌باشد[٦٨٠]. و چنانچه «اضافه اشراقيه» محض ربط و صرف فقر است، تعيّنات و صور آن نيز

[٦٧٧] -« همانا ما ذكر( قرآن) را فرو فرستاديم و هر آينه ما آن را محفوظ نگاه مى‌داريم».( الحجر( ١٥): ٩)

[٦٧٨] -« روح الامين آن را نازل كرد».( الشعراء( ٢٦): ١٩٣)

[٦٧٩] -« اى هامان از براى من قصرى بنا كن».( غافر( ٤٠): ٣٦)

[٦٨٠] - ر. ك: الحكمة المتعالية، ج ١، ص ٤٧، ٦٥ و ٢٧٨، و ج ٢، ص ٣٢٧ و ٣٣٩؛ شرح المنظومة، ج ٣، ص ٥٨٦.