موسوعة الإمام الخميني 48 (آداب الصلوة( آداب نماز)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٧٤ - فصل ششم در شمّهاى از تفسير سوره مباركه «توحيد»

پس، معلوم شد كه بعد از ذات مقدّس، من حيث هى، سه مقام و مشهد ديگر است: مقام «غيب احدى»؛ و مقام «تجلّى به فيض اقدس»، كه شايد «عما» كه در حديث نبوى است‌[٦٤٦] اشاره به آن باشد؛ و مقام «واحديّت» كه به احديّت جمع، مقام «اسم اعظم» است، و به كثرت تفصيلى، مقام اسماء و صفات است. و تفصيل اين مقامات محتاج به بسطى است كه از حوصله اين اوراق خارج است‌[٦٤٧].

پس از معلوم شدن اين مقدمه، گوييم كه ممكن است كه «هو» اشاره باشد به مقام «فيض اقدس» كه تجلّى ذات به تعيّن «اسماء ذاتيّه» است. و «اللَّه» اشاره به مقام احديّت جمع اسمائى كه حضرت «اسم اعظم» است. و «أحد» اشاره به مقام «احديّت» باشد. و بنابراين، آيه شريفه درصدد اثبات آن است كه اين مقامات ثلاثه در عين حال كه در مقام تكثير اسمائى كثرت دارند، به حسب حقيقت در غايت وحدت هستند؛ و تجلّى به «فيض اقدس» به حسب مقامِ ظهور اللَّه است و به حسب مقامِ بطون «احد» است.

و شايد «هُوَ» اشاره به مقام ذات باشد. و چون هو اشاره غيبيّه است، در حقيقت اشاره به مجهول است. و «اللَّهُ» و «أَحدٌ» اشاره به مقام «واحديّت» و «احديّت» باشد. پس ذات را، كه مجهول مطلق است، معرّفى فرمايد به اسماء ذاتيّه و اسماء واحديه صفاتيه. و در حقيقت اشاره به آن است كه ذات، غيب است، و دست آمال از آن كوتاه است و صرف عمر در تفكّر در ذات موجب‌

[٦٤٦] - قال صلى الله عليه و آله حينَ سُئِلَ عَنهُ أيْنَ كانَ رَبُّنا قَبْلَ خَلْقِ السَّماواتِ وَالأرْضِ؟:« كان في عماء».( عوالي اللآلي، ج ١، ص ٥٤، حديث ٧٩)

[٦٤٧] - ر. ك: مصباح الهداية إلى الخلافة و الولاية، المشكاة الاولى، مصباح ٣١.