موسوعة الإمام الخميني 48 (آداب الصلوة( آداب نماز)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٣٧ - تنبيه ادبى در بيان معنى «دين» است

تنبيه ادبى: در بيان معنى «دين» است‌

در تفاسير متداوله كه ديديم، يا از آنها نقل شده، «دين» را به معناى جزا و حساب دانسته‌اند[٥٦٧]. و در كتب لغت نيز به اين معنا ذكر شده، و به قول شعراء عرب استشهاد شده مثل قول شاعر: «وَاعْلَمْ بِأنَّكَ ما تَدينُ تُدانُ»[٥٦٨]. و قول منسوب به شهل بن ربيعة: وَلَمْ يَبْقَ سِوَى العُدْوانِ، دِنّاهُمْ كَما دانُوا[٥٦٩]. و گفته‌اند «ديّان»، كه از اسماء الهيه است، نيز به همين معنا است‌[٥٧٠].

و شايد مراد از «دين» شريعت حقّه باشد. و چون در روز قيامت آثار دين ظاهر گردد و حقايق دينيه از پرده بيرون افتد، از اين جهت آن روز را «روز دين» بايد گفت؛ چنانچه امروز «روز دنيا» است، زيرا كه روز ظهور آثار دنيا است و صورت حقيقيه دين ظاهر نيست. و اين شبيه قول خداى تعالى است كه مى‌فرمايد: «وَ ذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ‌»[٥٧١]؛ و آن ايّامى است كه حق تعالى به قهر و سلطنت با قومى رفتار كند. و روز قيامت هم «يوم اللَّه» است و هم «يَوْمِ الدِّينِ‌» است، زيرا

[٥٦٧] - ر. ك: الكشّاف، ج ١، ص ١١؛ مجمع البيان، ج ١، ص ٩٨؛ الجامع لأحكام القرآن، ج ١، ص ١٤٣.

[٥٦٨] -« و بدان همان‌طور كه كيفر مى‌دهى جزا داده مى‌شوى».( لسان العرب، ج ٤، ص ٤٦٠) مصرع اول آن عبارتست از:« يا حارُ، أيقن أنّ ملكك زائل».

[٥٦٩] -« و جز دشمنى چيزى نماند؛ كيفرشان داديم آن‌چنان‌كه آنها جزا دادند».

« فَلَمّا أصْبَحَ الشَرُّ وَأمْسَى وَهُو عُريانٌ/ وَلَمْ يَبْقِ سِوَى الْعُدوانِ دَنّاهم كما دانُوا».( جامع الشواهد،« باب الفاء مع اللام»، ص ١٨٥)

[٥٧٠] - شرح الأسماء، سبزوارى، ص ١٦٠.

[٥٧١] -« روزهاى خدا را به يادشان آور».( ابراهيم( ١٤): ٥)