موسوعة الإمام الخميني 48 (آداب الصلوة( آداب نماز)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣١ - فصل ششم در بيان نشاط و بهجت است

شوند، بلكه كم‌كم تمام قوا فانى شوند در ملكوت، و امر ملكوت در ملك جارى و نافذ شود و اراده نفس قوّت گيرد و زمام مملكت را از دست شيطان و نفس امّاره بگيرد و جنود نفس از ايمان به تسليم و از تسليم به رضا و از رضا به فنا سوق شوند. و در اين حال شمّه‌اى از اسرار عبادات را نفس دريابد و از تجلّيات فعليّه شمّه‌اى حاصل گردد. و آنچه ذكر شد تحقّق پيدا نكند مگر آن‌كه عبادات از روى نشاط و بهجت بجا آورده شود و از تكلّف و تعسّف و كسالت به‌كلّى احتراز شود تا حال محبّت و عشق به ذكر حق و مقام عبوديت رخ دهد و انس و تمكّن حاصل آيد. و انس به حق و ذكر او از اعظم مهمّاتى است كه اهل معرفت را به آن عنايت شديد است و اصحاب سير و سلوك براى آن تنافس كنند. و چنانچه اطبّا را عقيده آن است كه اگر غذا را از روى سرور و بهجت ميل كنند زودتر هضم شود، همين‌طور طبّ روحانى اقتضا مى‌كند كه اگر انسان غذاهاى روحانى را از روى بهجت و اشتياق تناول كند و از كسالت و تكلّف احتراز كند، آثار آن در قلب زودتر واقع شود و باطن قلب با آن زودتر تصفيه شود.

و اشاره به اين ادب در كتاب كريم الهى و صحيفه قويم ربوبى شده است آنجا كه در تكذيب كفّار و منافقين فرمايد: «لا يَأْتُونَ الصَّلاةَ إِلَّا وَ هُمْ كُسالى‌ وَ لا يُنْفِقُونَ إِلَّا وَ هُمْ كارِهُونَ‌»[٤٤] و آيه شريفه «لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَ أَنْتُمْ سُكارى‌»[٤٥] در حديثى به كسالت تفسير شده‌[٤٦]. و در روايات اشاره به اين ادب نموده‌اند، و ما به ذكر

[٤٤] -« نماز نمى‌گزارند جز در حال ملال و كسالت، و انفاق نمى‌كنند مگر به كراهت وناخوشايندى».( التوبة( ٩): ٥٤)

[٤٥] -« در حال مستى به نماز نزديك مشويد».( النساء( ٤): ٤٣)

[٤٦] - ر. ك: تفسير العيّاشي، ج ١، ص ٢٤٢، حديث ١٣٧.