راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٦٠٥ - شرح معانى نماز

در مصباح الشريعة«٤١» از امام صادق (ع) نقل شده كه فرموده است:

«بنده كه از روى حقيقت براى حقّ تعالى ركوع مى‌كند خداوند او را به نور جلال و شكوه خود زينت مى‌بخشد، و در سايه كبريايى خويش قرار مى‌دهد، و جامه برگزيدگانش را بر او مى‌پوشاند ركوع در مرتبه اوّل و سجود در مرتبه دوّم قرار دارد كسى كه اوّلى را به معناى خود به جا آورد شايستگى دوّمى را پيدا مى‌كند، ركوع ادب و سجود تقرّب است، كسى كه ادب را نيكو به جا نياورد شايستگى قرب حقّ تعالى را ندارد. پس با دل خويش خاضعانه براى پروردگارت ركوع كن، و در برابر قدرت او خوار و ترسان باش، و مانند كسى كه بيمناك و اندوهگين است از اين كه مبادا فايده‌اى را كه عايد ركوع‌كنندگان مى‌شود از دست بدهد در مقابل خداوند افتاده و فروتن باش حكايت شده كه ربيع بن خثيم تمام شب را بيدار و در يك ركعت به صبح مى‌رسانيد، چون بامداد مى‌شد نفسى عميق مى‌كشيد و مى‌گفت: اى واى مخلصين پيشى گرفتند و ما محروم مانديم.

ركوع خود را با هموار كردن پشت خود كامل به جا بياور، و كوشش خود را در قيام به خدمت پروردگار بى‌آن كه كمكى از جانب او شود ناچيز بدان، و با قلب خويش از وسوسه‌ها و فريبها و نيرنگهاى شيطان گريزان باش، زيرا خداوند متعال بندگان را به اندازه فروتنى كه نسبت به او دارند ترقّى مى‌دهد، و به قدر آگاهى كه بر نهان و اسرارشان دارد آنان را به اصول تواضع و خضوع و خشوع هدايت مى‌كند.

غزّالى مى‌گويد: سپس سر به سجده بگذار، كه آن عالى‌ترين درجات فروتنى است، و عزيزترين اعضاى خود را كه صورت است بر خوارترين اشيا كه خاك است بنه، اگر بتوانى ميان پيشانى و خاك حايلى قرار مده تا سجده‌ات بر زمين باشد، چه اين به فروتنى نزديكتر، و بيشتر گوياى ذلّت تو در برابر خالق متعال است، و چون خويشتن را در مقام ذلّت درآوردى، بدان كه نفس خويش را در جايگاه مناسب خودش قرار داده‌اى و فرع را به اصلش باز گردانيده‌اى، زيرا