آنهاست، در حالى كه فرش كردن مسجد بابوريا بدعت شمرده مى‌شده، و گفته‌اند كه اين از كارهاى حجّاج است، و مسلمانان اوليّه كمتر ميان خود و خاك حايل قرار مى‌داده‌اند. همچنين اشتغال به دقايق جدل و مناظره از مهمّترين علوم اين روزگار است، و گمان مى‌كنند از بزرگترين وسايل تقرّب به پروردگار مى‌باشد، در حالى كه اين كار پيش از اين از منكرات بوده است. همچنين از كارهاى اين زمان تلحين«١١٣» در اذان و قرآن است و ديگر از حدّ گذراندن نظافت و وسوسه در طهارت و سختگيرى در نجاست لباس، و در عين حال سهل‌انگارى در حلال و حرام بودن خوراكها و امثال اينهاست براستى ابن مسعود كه خداوند از او خشنود باد درست گفته است: شما در زمانى به سر مى‌بريد كه هوسها تابع علم است و بزودى روزگارى فرا مى‌رسد كه علم تابع هوسهاست، و گفته‌اند: علم را رها كردند، و به چيزهايى عجيب و غريب رو آوردند، و چقدر فقه ميان آنها كم است، (در چنين وضعى) و از خداوند بايد كمك خواست.

گفته‌اند: مردم در زمانهاى پيشين از اين امور نمى‌پرسيدند، چنان كه مردم امروز مى‌پرسند، و عالمان از حلال و حرام سخن نمى‌گفتند، بلكه سخن آنان درباره مكروه و مستحبّ بود. معناى اين گفته آن است كه آنها در مسائل دقيق كراهيت و استحباب نظر مى‌كردند، امّا دورى كردن از حرام براى آنها امرى روشن بود. و نيز گفته‌اند: از اين گروه درباره آنچه از پيش خود پديد آورده‌اند نپرسيد، زيرا براى چنين پرسشهايى پاسخهايى آماده كرده‌اند، ليكن از آنها پيرامون سنّت بپرسيد چه آن را نمى‌شناسند. در حديث مشهور آمده است:

«هر كس در دين ما چيزى را كه در آن نيست پديد آورد او مردود خواهد بود»«١١٤»، و در حديث ديگرى است كه «هر كس امّتم را فريب دهد لعنت خداوند و فرشتگان و همه مردم بر اوست.» عرض كردند: اى پيامبر خدا! فريب امّتت چگونه است؟ فرمود: «اين كه بدعتى پديد آورد، و مردم را به قبول آن‌

«١١٣» تلحين به آوازخوش خواندن و تغيير دادن تلفظ كلمه براى زيبايى صداست » م

«١١٤» جامع الصغير باب ميم مسند احمد ج ٦ ص ٢٧٠