خيبر گسيل داشته‌اند تا به يهود اطلاع دهد بنى سعد حاضرند آنها را يارى دهند به آن شرط كه از خرمايشان همان سهمى را كه براى گروه ديگر، قرارداده‌اند ، براى ايشان نيز كنار بگذارند و ترسى از آنها به دل راه ندهند.

[همراهان على(ع)] از جاسوس پرسيدند: آن گروه[كه مى‌گويى اكنون] كجايند؟ گفت: هنگامى كه آنها را ترك كردم دويست تن گرد آمده بودند و سركرده آنها وبربن عليم بود.

گفتند: با ما بيا و راه را نشان ده. گفت: به شرط آن كه امانم دهيد. گفتند: اگر جاى آنها و چهارپايانشان را به ما نشان دهى درپناه ماخواهى بود و گرنه هيچ امانى براى تو نخواهد بود. گفت: [هرچه شمابگوييد] همان است.... (١٦٠)

پوشيده نباشد كه در امان دادن، تفاوتى بين جاسوس كفّار و جاسوس باغيان و تمام مستحقان قتل نيست؛ بلكه به مسلمان جاسوسى كه مستحق كشتن هم نيست درازاى رساندن خبرهايى از دشمن، مى‌توان پناه داد و در مجازات او از تعزير و زندان گرفته تا تبعيد و مانند آن ، مى‌توان تخفيف داد.

تبادل اطلاعات

آيا دادن خبردر ازاى گرفتن خبرى ديگر، جايز است؟

چنانچه اين داد و ستد خبرى در زمينه كشف‌ها، پژوهش‌ها، صنايع و مانند آن باشد، بى اشكال است و اگر از اسرار نظام و ناگفتنى‌هاى مسلمانان باشد، افشاى خبر، براى ديگران جايز نيست؛ هرچند در ازاى گرفتن اطّلاعات باشد، مگر آن كه خبر كسب شده داراى چنان اهميّتى باشد كه حرام بودن افشا را ساقط كند. اما به هرحال درافشاى خبرها بايد برمقدار ضرورت بسنده شود و افزون تر از آن جايز نيست.

سوءال: آيا داد وستد خبر با پول جايز است؟ مانند آن كه دولت اسلامى براى

(١٦٠) المغازى، ج٢، ص٥٦٢و٥٦٣؛ الاستخبارات والامن، ج٣، ص٣٤٤.