٤. وجود حكومت براى برپايى نظام و حفظ آن ضرورى است؛ سخن امير الموءمنين(ع) دليلى براين مدعاست. حضرت هنگامى كه شعار خوارج ـ حكمرانى تنها از آن خداوند است ـ را شنيد فرمود:

گفتار حقّى است كه از آن اراده ناحق شده است. آرى، به راستى حكومت تنها از آن پروردگار است؛ ليكن اينها برآنند كه فرمانروايى تنها از آن خداست؛ درحالى كه مردم به ناچار نيازمند حاكم و اميرند؛ نيك كردار باشد يا بدكار؛ درسايه حكومت او، موءمن به كار خود باشد و كافر نيز بهره مند گردد. عمر[هريك [را خداوند به آخر مى‌رساند، غنيمت فراهم مى‌گردد با دشمن نبرد مى‌شود؛ راه‌ها امن مى‌گردد؛ حقّ ناتوان از زورمند ستانده مى‌شود تا نيكوكار از شرّ بدكار آسوده باشد. (٣٩)

روايت درصدد تصحيح حكومت فاسد نيست؛ بلكه درمقام بيان اين نكته است كه وجود حكومت، هرچند به دست يك فاجر، از نبود آن بهتر است.

٥. هنگام احساس خطر نسبت به اسلام، يارى خواستن از اعراب بيابان گرد واجب است. روايات براين مطلب دلالت دارند؛ ازجمله آنها موثقه هشام بن سالم از امام صادق(ع) است:

پرسيدم: آيا جهاد براعراب بيابان نشين واجب است؟ حضرت فرمود: نه، مگر آن كه نسبت به اسلام احساس خطر شود كه دراين صورت به كمك آنها نياز است.... (٤٠)

٦. تشريع امامت و وجوب اطاعت از امام، حكمت‌ها و فلسفه‌هايى چند دارد كه از جمله آنها برپايى نظام است؛ چنان كه سخن حضرت زهرا(س) نيز همين را مى‌رساند؛ آن حضرت در ضمن خطبه اى در مسجد النبى مى‌فرمايد:

... خداوند ايمان را موجب پاك شدن شما از شرك قرارداد... عدل را سبب

(٣٩) همان، ص٨٢، خطبه٤٠.
(٤٠) جامع الاحاديث، ج١٣، ص٤٤، حديث١١١.