فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٤٥٢ - اجتناب از گريه
٢٦. يكسان نبودن سردى و سايه با گرماى شديد و باد سوزان، امرى بديهى:
وَ لَا الظِّلُّ وَ لَا الْحَرُورُ.
فاطر (٣٥) ٢١
نيز---) آتش، جهنّم، آتش جهنّم
گريه
گريه: اشك ريختن، گريستن، سرشك و مقابل خنده است. [١] در اين مدخل از مشتقّات «بَكى» و «دمع» استفاده شده است.
اهمّ عناوين: زمينههاى گريه و گريهكنندگان.
آثار گريه
١. جلب اعتماد
١. گريه كردن سبب جلب اعتماد و توجّه دادن ديگران به خويشتن:
وَ جاؤُ أَباهُمْ عِشاءً يَبْكُونَ قالُوا يا أَبانا إِنَّا ذَهَبْنا نَسْتَبِقُ وَ تَرَكْنا يُوسُفَ عِنْدَ مَتاعِنا فَأَكَلَهُ الذِّئْبُ وَ ما أَنْتَ بِمُؤْمِنٍ لَنا وَ لَوْ كُنَّا صادِقِينَ.
يوسف (١٢) ١٦ و ١٧
٢. سفيد شدن چشم
٢. گريه زياد با حزن شديد، باعث سفيد شدن سياهى چشم:
... وَ ابْيَضَّتْ عَيْناهُ مِنَ الْحُزْنِ فَهُوَ كَظِيمٌ [٢].
يوسف (١٢) ٨٤
٣. ضعف بينايى
٣. ضعف بينايى، در پى گريه زياد و حزن:
وَ تَوَلَّى عَنْهُمْ وَ قالَ يا أَسَفى عَلى يُوسُفَ وَ ابْيَضَّتْ عَيْناهُ مِنَ الْحُزْنِ فَهُوَ كَظِيمٌ [٣].
يوسف (١٢) ٨٤
٤. كورى چشم
٤. كور شدن چشم، به علّت گريه زياد و حزن:
وَ تَوَلَّى عَنْهُمْ وَ قالَ يا أَسَفى عَلى يُوسُفَ وَ ابْيَضَّتْ عَيْناهُ مِنَ الْحُزْنِ فَهُوَ كَظِيمٌ [٤].
يوسف (١٢) ٨٤
اجتناب از گريه
٥. خوددارى مشركان از گريه كردن نسبت به قيامت و اخبار مربوط به آن، مورد توبيخ و ملامت خداوند:
فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكَ تَتَمارى أَزِفَتِ الْآزِفَةُ أَ فَمِنْ هذَا الْحَدِيثِ تَعْجَبُونَ وَ تَضْحَكُونَ وَ لا تَبْكُونَ وَ أَنْتُمْ سامِدُونَ فَاسْجُدُوا لِلَّهِ وَ اعْبُدُوا [٥].
نجم (٥٣) ٥٥ و ٥٧ و ٥٩-/ ٦٢
٦. اجتناب و خوددارى از گريه كردن نسبت به قيامت و اخبار قرآن درباره آن مورد ملامت:
أَزِفَتِ الْآزِفَةُ لَيْسَ لَها مِنْ دُونِ اللَّهِ كاشِفَةٌ أَ فَمِنْ هذَا الْحَدِيثِ تَعْجَبُونَ
(١) . لغتنامه، ج ١١، ص ١٦٨٧٩، «گريه»؛ فرهنگ فارسى، ج ٣، ص ٣٢٩٧، «گريه».آيت الله هاشمى رفسنجانى و برخى از محققان مركز فرهنگ ومعارف قرآن، فرهنگ قرآن، ٣٣جلد، موسسه بوستان كتاب - قم، چاپ: اول، ١٣٨٤.
[٢] . وقتى كه منشأ گريه، حزن و اندوه باشد، سفيد شدنچشم به آن نسبت داده مىشود. (مجمعالبيان، ج ٥-/ ٦، ص ٣٩٤)
[٣] . بنا بر قولى، مقصود از «وابيضّت عيناه» ضعيف شدنبينايى چشم است. (انوارالتنزيل، بيضاوى، ج ٣، ص ٣٠٥؛ الجوهرالثمين، ج ٣، ص ٣٠٢)
[٤] . بنا بر قولى، مقصود از «وابيضّت عيناه» كور شدن چشماست. (الكشاف، ج ٢، ص ٤٩٧؛ انوارالتنزيل، بيضاوى، ج ٣، ص ٣٠٥)
[٥] . بنا بر اينكه مخاطب در آيه، كافران باشند.