وَ قالَ الْمَلِكُ إِنِّي أَرى‌ سَبْعَ بَقَراتٍ سِمانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجافٌ‌ ... يا أَيُّهَا الْمَلَأُ أَفْتُونِي فِي رُءْيايَ إِنْ كُنْتُمْ لِلرُّءْيا تَعْبُرُونَ‌ يُوسُفُ أَيُّهَا الصِّدِّيقُ أَفْتِنا فِي سَبْعِ بَقَراتٍ سِمانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجافٌ‌ ....

يوسف (١٢) ٤٣ و ٤٦

١٤. پرسش از تعبير خواب خورده شدن هفت گاو چاق به وسيله هفت گاو لاغر، از يوسف عليه السلام به وسيله ساقى شاه:

يُوسُفُ أَيُّهَا الصِّدِّيقُ أَفْتِنا فِي سَبْعِ بَقَراتٍ سِمانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجافٌ‌ ....

يوسف (١٢) ٤٦

١٥. هفت سال فراوانى محصولات كشاورزى و به دنبال آن هفت سال خشكسالى، تعبير خورده شدن هفت گاو چاق، به وسيله هفت گاو لاغر:

يُوسُفُ أَيُّهَا الصِّدِّيقُ أَفْتِنا فِي سَبْعِ بَقَراتٍ سِمانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجافٌ وَ سَبْعِ سُنْبُلاتٍ خُضْرٍ وَ أُخَرَ يابِساتٍ لَعَلِّي أَرْجِعُ إِلَى النَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُونَ‌ قالَ تَزْرَعُونَ سَبْعَ سِنِينَ دَأَباً فَما حَصَدْتُمْ فَذَرُوهُ فِي سُنْبُلِهِ إِلَّا قَلِيلًا مِمَّا تَأْكُلُونَ‌ ثُمَّ يَأْتِي مِنْ بَعْدِ ذلِكَ سَبْعٌ شِدادٌ يَأْكُلْنَ ما قَدَّمْتُمْ لَهُنَّ إِلَّا قَلِيلًا مِمَّا تُحْصِنُونَ‌ ثُمَّ يَأْتِي مِنْ بَعْدِ ذلِكَ عامٌ فِيهِ يُغاثُ النَّاسُ وَ فِيهِ‌ [٢] يَعْصِرُونَ.

يوسف (١٢) ٤٦-/ ٤٩

گاو بنى‌اسرائيل‌

مردى از بنى‌اسرائيل، كسى از فاميلهايش را كشته بود و جسد او را در راه بهترين طايفه بنى‌اسرائيل انداخته بود و ادّعاى خون او كرد و از حضرت موسى عليه السلام خواستار تعيين قاتل شد. ايشان گفت: خداوند دستور مى‌دهد گاوى را بكشيد و از اعضاى آن به جسد كشته بزنند تا زنده شود و قاتل خويش را معرّفى كند؛ [چنان‌كه آيات ٧٢ و ٧٣ بيان مى‌دارد] قضيّه چنين حلّ شد. [٣] ليكن در تهيّه اين گاو و در تعيين آن پرسشهايى‌ از موسى عليه السلام كردند كه به گاو بنى‌اسرائيل مشهور شد.

ذبح گاو بنى‌اسرائيل‌

١. ذبح گاو، جهت مشخص شدن قاتل، مأموريّتى از سوى خداوند به بنى‌اسرائيل:

وَ إِذْ قالَ مُوسى‌ لِقَوْمِهِ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَذْبَحُوا بَقَرَةً ... وَ إِذْ قَتَلْتُمْ نَفْساً فَادَّارَأْتُمْ فِيها وَ اللَّهُ مُخْرِجٌ ما كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ.

بقره (٢) ٦٧ و ٧٢

٢. موسى عليه السلام، ابلاغ‌كننده فرمان خداوند به بنى‌اسرائيل، براى ذبح گاو:

وَ إِذْ قالَ مُوسى‌ لِقَوْمِهِ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَذْبَحُوا بَقَرَةً قالُوا أَ تَتَّخِذُنا هُزُواً قالَ أَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْجاهِلِينَ.

بقره (٢) ٦٧

[١] . بنا بر قولى، «لايهدى» يعنى خدا آنان را به افزايش هدايت كه شامل هدايت‌يافتگان است، هدايت نمى‌كند. (همان)

[٢] . جمله «تزرعون ...» تعبير خواب است. (مجمع‌البيان، ج ٥-/ ٦، ص ٣٦٤)

[٣] . تفسير عيّاشى، ج ١، ص ٤٦، ح ٥٧، روايتى به نقل از امام‌رضا عليه السلام؛ (جامع‌البيان، ج ١، جزء ١، ص ٤٨٠)