قِيلَ يا نُوحُ اهْبِطْ بِسَلامٍ مِنَّا وَ بَرَكاتٍ عَلَيْكَ وَ عَلى‌ أُمَمٍ مِمَّنْ مَعَكَ وَ أُمَمٌ سَنُمَتِّعُهُمْ ثُمَّ يَمَسُّهُمْ مِنَّا عَذابٌ‌ أَلِيمٌ‌ [٢].

هود (١١) ٤٨

كظم غيظ---) غضب، مهار غضب‌

كعب بن اسد

از احبار يهود و سران بنى‌قريظه و دشمنان سرسخت پيامبر كه در غزوه احزاب به اسارت درآمد و پيامبر صلى الله عليه و آله دستور داد وى را به هلاكت رسانند. [٣] برخى مفسّران، آيه ٤٧ نساء (٤) را درباره شمارى از يهود از جمله وى دانسته‌اند كه به رغم دعوت پيامبر صلى الله عليه و آله از آنان بر كفر خود اصرار مى‌ورزيدند و نشانه‌هاى رسالت آن حضرت را كتمان مى‌كردند. [٤] همچنين آيه ١٧٤ بقره (٢) درباره وى و شمار ديگرى از يهود دانسته شده كه نشانه‌هاى نبوّت پيامبر صلى الله عليه و آله را با قبول هدايا و رشوه از عوام يهود كتمان مى‌كردند. [٥]

كعب بن اشرف‌

كعب بن اشرف از سران يهود [بنى‌نضير] و دشمن سرسخت پيامبر و از شاعرانى بود كه با زبان شعر پيوسته در هجأى آن حضرت و مسلمانان شعر مى‌سرود. [٦] مفسّران، مقصود از «سفهاء» در آيه ١٤٢ بقره (٢) را وى و شمارى ديگر از يهود دانسته‌اند كه درباره تغيير قبله از بيت‌المقدّس به كعبه اعتراض داشتند. [٧] نيز آيه ١٥٩ بقره (٢) درباره وى و ديگر هم‌كيشان وى دانسته شده كه رسالت پيامبر صلى الله عليه و آله و نشانه‌هاى وى را كتمان مى‌كردند. [٨] همچنين آيه ٥١ نساء (٤) درباره وى و ديگر هم‌كيشان وى دانسته شده است. [٩]

[١] . اطلاق «امم» به همراهان نوح از اين جهت كه هر يك منشأ پيدايش امّتى شدند. (جامع‌البيان، ج ٧، جزء ١٢، ص ٧٢)

[٢] . به قرينه مقابله «امم ممّن معك» با «امم سنمتّعهم ثمّ يمسّهم منّا عذاب أليم» معلوم مى‌شود مقصود از آن امّتهاى مؤمن هستند.

[٣] . السّيرة النبويّه، ابن‌هشام، ج ٣، ص ٢٤١.

[٤] . جامع‌البيان، ج ٤، جزء ٥، ص ١٧٣؛ الميزان، ج ٤، ص ٣٧٩.

[٥] . مجمع‌البيان، ج ١-/ ٢، ص ٤٦٨.

[٦] . السّيرة النبويّه، ابن‌هشام، ج ٢، ص ٥١٤؛ الطبقات، ج ٢، ص ٢٤.

[٧] . جامع‌البيان، ج ٢، جزء ٢، ص ٥؛ الدرالمنثور، ج ١، ص ٣٤٤.

[٨] . التبيان، ج ٢، ص ٤٦؛ مجمع‌البيان، ج ١-/ ٢، ص ٤٤١.

[٩] . الكشاف، ج ١، ص ٥٢١؛ تفسير التحريروالتنوير، ج ٣، جزء ٥، ص ٨٦.