ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٦٤ - اهميت فوق العادهء ديدن و مسئوليت شديد در بارهء آن

( ١٠ - فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَه وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَه ) [١] ( هر كس كه بمقدار ذره اى نيكوئى كند ، آنرا خواهد ديد و هر كس كه بمقدار ذره اى بدى كند آنرا خواهد ديد ) .
( ١١ - سَنُرِيهِمْ آياتِنا فِي الآفاقِ وَفِي أَنْفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّه الْحَقُّ ) [٢] ( بزودى آيات خود را براى آنان در دو قلمرو آفاق ( جهان برونى ) و انفس ( جهان درونى ) نشان خواهيم داد تا آشكار شود كه او است حق ) .
( ١٢ - وَقُلِ الْحَمْدُ لِلَّه سَيُرِيكُمْ آياتِه فَتَعْرِفُونَها ) [٣] ( و بگو سپاس مر خداى راست ، بزودى آيات خود را براى شما نشان خواهد داد و شما آنها را خواهيد شناخت ) .
نتايج آياتى كه در اين مبحث مطرح شده است
نتايج آياتى كه در اين مبحث مطرح شده است نتيجهء يكم - مقصود از ديدن فقط ارتباط چشم با ديدنيها نيست
نتيجهء يكم - مقصود از ديدن فقط ارتباط چشم با ديدنيها نيست زيرا آنچه كه در جريان رويدادهاى عالم طبيعت ديده مى شود ، يعنى چشم با آنها ارتباط طبيعى برقرار ميكند ، خود رويدادها است . با اين حال خداوند متعال در بعضى از آيات مورد بحث ( شمارهء ١ و ٢ و ٣ و ٤ و ٥ و ٩ و ١٠ و ١١ و ١٣ ) حقايقى را قابل رويت تذكر مى دهد كه با چشم طبيعى قابل ديدن نيستند . مثلا جريان منى و انزال آن يك رويداد طبيعى است كه ديده مى شود ، و خالقيت خداوند قابل مشاهدهء عينى نيست . بنا بر اين ، منظور از اين رؤيت ، دو مطلب است : يك - رؤيت و ديدن نظم حاكم بر جميع موجودات كه منشاء انتزاع قانون ميباشد و چون اين نظم در ذات خود موجودات نيست ، پس بالضروره ايجاد كنندهء نظم فقط مشيت الهى است ، لذا خالقيت خداوندى در همهء جريانات طبيعى قابل ديدن است و بهمين جهت است كه در آياتى فراوان از قرآن دستور به ديدن آيات خداوندى مى دهد . همچنين با ديدن نظم و قانون در جهان هستى است كه

[١] الزلزال آيهء ٧ و ٨
[٢] فصلت آيهء ٥٣ .
[٣] النمل آيه ٩٣ .