ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٥

تتمهء شناخت و ابعاد آن
تتمهء شناخت و ابعاد آن انواع رابطهء كيفى با موضوع در پديدهء شناخت
انواع رابطهء كيفى با موضوع در پديدهء شناخت در مبحث « تعريف شناخت » اين مسئله را مطرح كرده‌ايم كه ما نبايد با نظر به مفهوم عمومى كه از كلمهء شناخت مى فهميم - مبناى انواع دانشها و معرفتها را با آن مفهوم عمومى تفسير نمائيم - چنانكه اگر در تفسير معناى لذت بمفهوم بسيار عمومى خوشايند قناعت بورزيم ، هيچ مسئلهء قابل توجه علمى را در بارهء لذت نمى توانيم مطرح نمائيم . آيا از نظر واقع يا بى منطقى مى توان لذت طعم يك دانهء سيب را با لذت يك احساس هنرى يكى دانست آيا اين دو نوع لذت مساوى با لذت آزادى است همچنين شناخت در ذهنهاى معمولى يك مفهوم عمومى است كه اغلب حتى در مباحث علم المعرفه نيز با همان عموميت منظور مى شود . ولى با دقت در مباحثى كه ما مى خواهيم مطرح كنيم ، خواهيم ديد كه شناخت داراى مفاهيم بسيار متنوع است و درك و پذيرش اين معنى ، بدون ترديد هويت و ارزيابى دانشها و جهان بينىهاى ما را بسيار متفاوت مى نمايد . براى توضيح اين اهميت فوق العاده دو مثال زير را مى آوريم : مثال يكم - آيا آن خدا شناسى كه مستند به شناخت تقليدى و يا ترس و بيم از فقدان لذايذ حيات و ابتلاء به گرفتاريها ميباشد ، با آن خداشناسى كه مستند به تحقيق و دريافت عميق در باره دو جهان درونى و برونى است ، يكى است البته اين دو نوع شناخت بسيار متفاوت است - < شعر > خدا خوان تا خدا دان فرق دارد كه حيوان تا به انسان فرق دارد بدينسان از خدا دان تا خدا ياب ز انسان تا به سبحان فرق دارد < / شعر > [١]

[١] بيت دوم از اين جانب است .