ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٦٧ - نتيجهء دوم

بوده است و خداوند متعال آنرا از هم شكافته است .
ديدن اين جريان با ديدن و تحقيق در جريان اجزاء عالم از بسيط رو به مركب و از تجمع به باز شدن امكان پذير است . انبساط تدريجى كهكشانها كه امروزه مورد پذيرش همهء كيهان شناسان است . مطلب مزبور را بخوبى اثبات مى كند . اين مطلب در آيهء ٤٧ از سورهء و الذاريات چنين آمده است : ( وَالسَّماءَ بَنَيْناها بِأَيْدٍ وَإِنَّا لَمُوسِعُونَ ) ( و ما آسمان را با قدرت بيان كرديم و آنرا گسترش مى دهيم ) و احتمال قوى مى رود كه مخاطب در آيهء شماره ٩ آن گروه از كفار بوده‌اند كه بوسيلهء كتب آسمانى از آغاز خلقت كيهان مطلع بوده‌اند .
نتيجهء پنجم
نتيجهء پنجم - آيهء شمارهء ١٠ صريحا مى گويد : هر كس حتى اندكترين خوبى و بدى را كه انجام داده است ، خواهد ديد . اين ديدن ممكن است هم در اين دنيا صورت بگيرد كه عبارتست از مشاهدهء عمل و نتايج آن كه انجام داده شده است و هم در ابديت كه اگر مشاهده عينى باشد ، اعمال انجام گرفته تجسم و نمودى پيدا خواهند كرد و اگر مطلق دريافت نتايج باشد ، نيازى به مشاهده عينى نخواهد بود .
نظر براى تحقيق نه تماشاگرى محض
نظر براى تحقيق نه تماشاگرى محض در آيات قرآن مجيد هر دستورى كه به ديدن داده شده است ، مقصود نظر كردن براى تحقيق و شناخت است نه تماشاگرى محض . مانند : ( فَلْيَنْظُرِ الإِنْسانُ مِمَّ خُلِقَ . خُلِقَ مِنْ ماءٍ دافِقٍ ) [١] ( بايد انسان بنگرد در آنچه كه از آن آفريده شده است . او از آبى جهنده آفريده شده است ) ( ٢ - أَ فَلا يَنْظُرُونَ إِلَى الإِبِلِ كَيْفَ خُلِقَتْ وَإِلَى السَّماءِ كَيْفَ رُفِعَتْ وَإِلَى الْجِبالِ كَيْفَ نُصِبَتْ . وَإِلَى الأَرْضِ كَيْفَ سُطِحَتْ ) [٢] ( آيا در شتر نمى نگرند كه

[١] الطارق آيهء ٥ و ٦ .
[٢] الغاشيه آيه ١٧ تا ٢٠ .