ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٥١ - ايده ئولوژى چيست

ايده ئولوژى چيست كلمهء « ايده » در معانى مختلفى بكار مى رود ، از آن جمله : تصور ، انديشه ، خيال ، عقيده ، نظر ، گمان ، نيت ، معنى ، اگر دو حرف ا ، ل ، به آخرش اضافه شود ( ايده آل ) در اين معانى بكار مى رود : مطلوب ، غايت آرزو ، آرمان ، هدف زندگى ، نمونهء كمال فرضى ، كمال فرضى ، تصورى ، معنوى كامل ، مطابق نمونهء واقعى ، مبنى بر كمال مطلوب . مى توان گفت : جامع مشترك معانى فوق داراى دو جزء است : جزء يكم - ذهنى يا بطور عموم درونى بودن است ، يعنى ايده يكى از مختصات ذهنى يا درونى است ، لذا در ساير جانداران وجود ندارد ، يا حد اقل راه اثبات و نفيش براى ما بسته است .
جزء دوم - اسناد و انتساب آن امر ذهنى به شخصى كه دارندهء آنست ، زيرا در بوجود آمدن ايده بهر يك از معانى فوق كه بوده باشد ، خصوصيت ذهنى و درونى شخص كم و بيش دخالت مى ورزد . و در صورتى كه ا ، ل ، به آخر كلمهء ايده اضافه شود ، مطلوبيت نيز به آن دو جزء اضافه مى شود . البته اين تفسير كه براى كلمهء « ايده » نموديم ، بيان مقدارى فراوان از مورد استعمال اين كلمه است . چنانكه در صورت اضافهء « ئولوژى » به آخر كلمهء ايده ( ايده ئولوژى ) بمعناى شناخت ايده ، ايده شناسى و در صورت اضافهء « ئولوگ » بمعناى صاحبنظر در ايده ميباشد . با اين حال اين تركيبات و تركيبات ديگر مانند ايده آليست ، در يك معناى مشخص و معين بكار نمى رود ، در صورتى كه رآل داراى مفهومى مشخصتر ميباشد . و بهر حال ، چون تحقيق دقيق لغوى در بارهء كلمهء « ايده » و تركيبات آن از عهدهء اين بحث بيرون است و نيز تشخيص دقيق همهء موارد استعمال ، و تفكيك ميان معانى اصلى و فرعى يا حقيقى و مجازى اين كلمه احتياج به تتبع و دقت نظر متخصصان فن دارد ، لذا ما بهمين مقدار قناعت مى كنيم و آن معنى را كه مربوط به مبحث ما است ، مطرح مى نمائيم .