بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٦٤ - فرق بين مخصص منفصل مجمل و مخصص متصل مجمل

با هم متباين مى‌باشند در نتيجه عموم عام نسبت به هريك از ايندو از حجّيّت ساقط مى‌شود.

فرق بين مخصّص منفصل مجمل و مخصّص متّصل مجمل‌

فرق بين ايندو آنستكه ظهور كلام در عموم با مخصّص متّصلى كه مجمل است بتاتا و رأسا مرتفع است باينمعنا كه از ابتداء چنين ظهورى براى كلام منعقد نمى‌شود ولى در مخصّص منفصل مجمل كه اجمالش بخاطر مردّد بودنش بين متباينين است اگرچه ظهور بدوى آن در عموم هنوز باقى است ولى حجّيّتش مرتفع است لذا در هيچيك از دو فرد مردّد نمى‌توان باصالة العموم تمسّك نمود بلكه اگر فرض نموديم كه اين اصل نسبت بيكى از آندو جارى مى‌شود بايد بپذيريم كه در ديگرى نيز مى‌توان بآن متمسّك گرديد منتهى نسبت بهردو با هم ممكن نيست اصل را جارى نمود زيرا يكى از آندو قطعا از عموم خارج و ديگرى دخل مى‌باشد از اينرو جريان اصلين در طرفين با هم تعارض نموده لاجرم بمقتضاى « اذا تعارضا تساقطا» حكم بتساقط هردو مى‌كنيم.

البتّه حقّ از نظر ما اينستكه نفس علم اجمالى بوجود احد التّخصيصين مانع از جريان اصالة العموم در هريك از طرفين تخصيص بوده و رأسا جارى نمى‌گردد نه آنكه اصل در هردو طرف جارى شده و بواسطه حصول تعارض حكم بتساقط آنها مى‌نمائيم.

بيان مراد

صورت چهارم آنستكه مخصّص منفصل بوده و امرش مردّد بين متباينين باشد مثل اينكه در دليل عام آمده: اكرم العلماء.

سپس در دليل جداگانه اين عبارت رسيده است: لا تكرم زيدا.