بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٩٥ - ششم - مفهوم لقب

اطعم الفقير.

يا نظير « سارق » و « سارقه » در فرموده حقتعالى: السّارق و السّارقة ...

و معناى مفهوم لقب عبارتست از نفى حكم از آنچه عموم اسم شاملش نمى‌شود مثلا اگر بمفهوم لقب قائل شويم معناى آن در « اطعم الفقير» نفى وجوب اطعام از غير فقير مى‌باشد.

ولى بعد از آنكه در دلالت وصف بر مفهوم اشكال نموده و مفهوم را از آن سلب و نفى نموديم نسبت به لقب بايد بگوئيم بطريق اولى بر مفهوم دلالت ندارد چه آنكه نفس موضوع حكم بملاحظه عنوانى كه دارد حتّى اشعار نيز به تعليق حكم بر موضوع ندارد چه رسد باينكه ظهور در انحصار داشته باشد يعنى مثلا در مثال گذشته كلمه « فقير » دلالت ندارد بر اينكه وجوب اطعام منحصر به فقير است تا در نتيجه نسبت بغير فقير اينحكم منتفى باشد بلى، نهايت معنائى كه از لقب مى‌توان فهميد آنستكه شخص حكم شامل غير مورد لقب و آنانكه مشمول عموم لقب نيستند نمى‌گردد و اين معنا مورد كلام و صحبت نيست و بآن مفهوم نگويند چه آنكه مفهوم عدد ثبوت نوع حكم براى موضوع ديگر است كه لقب اصلا بر آن دلالت نمى‌كند.

برخى از حضرات فرموده‌اند:

مفهوم لقب اضعف مفهومات است، يعنى براى لقب مفهوم وجود داشته ولى در قياس با مفاهيم ديگر از تمام آنها دلالتش ضعيف‌تر مى‌باشد.

بيان مراد

قوله: سواء كان مشتقّا: مانند مثال: اطعم الفقير و السّارق و السّارقه.

قوله: ام جامدا: نظير اكرم الرّجل.

قوله: فعدم دلالة اللّقب اولى: چون در وصف موضوع حكم موصوف است و آن در منطوق و مفهوم ثابت بوده تنها وصف است كه در مفهوم منتفى است لذا جاى اين هست كه گفته شود انتفاء آن موجب انتفاء حكم از موضوع مى‌باشد ولى در